Wkraczamy do świata, gdzie dźwięk ma wagę... dosłownie i w przenośni. Przed nami słuchawki, które nie są po prostu "sprzętem" – to audiofilska brama percepcji. W swojej klasie, zarówno pod względem wykorzystanych technologii, jak i ceny, która może przyprawić o zawrót głowy (choć komfort noszenia temu zaprzecza), Elite Tungsten, otwarte "planary" od Meze, to prawdziwa perełka.
Nowa nazwa – tungsten oznacza wolfram – odnosi się do wykończenia modelu flagowego, dostępnego na rynku od jakiegoś czasu. Jest jasne, że nie są to "nauszniki" dla przypadkowych użytkowników. Za kwotę porównywalną z luksusowym urlopem dla dwojga w tropikach otrzymujemy narzędzie do "mapowania" nagrań. Jak mówi ich główny projektant, to "dzieło z pogranicza sztuki i technologii", stworzone z myślą o przetrwaniu próby czasu, a nie tylko najbliższego sezonu. To rzemiosło w czystej postaci, gdzie technologia i design nie rywalizują, lecz harmonijnie współgrają, by wzbudzić prawdziwe emocje.
Budowa
Pod powłoką Cerakote – tą samą, która chroni kadłuby odrzutowców czy broń palną przed żywiołami, korozją, ścieraniem i chemikaliami – kryje się nie tylko estetyka inspirowana niezniszczalnym wolframem, ale i fundament filozofii Meze: trwałość bez kompromisów. Ta ultralekka, a przy tym twarda jak kamień powłoka to dopiero wstęp do prawdziwego "laboratorium akustycznego" ukrytego w Elite Tungsten. Sercem tej konstrukcji są rewolucyjne przetworniki planarne Rinaro Isodynamic Hybrid Array (MZ3SE). To efekt ponad trzech dekad rozwoju ukraińskiej myśli technicznej firmy Rinaro Isodynamics (odpowiedzialnej za technologię i produkcję przetworników) oraz rumuńskiego kunsztu projektowego i wykonawczego Meze Audio, które perfekcyjnie zintegrowało tę zaawansowaną technologię ze swoją filozofią trwałości, ergonomii i najwyższej jakości wykonania.
Każdy przetwornik MZ3SE to osobny inżynieryjny majstersztyk w miniaturze, ważący zaledwie 75 gramów. Jego solidna obudowa ze wzmocnionego polimeru to nie zwykły "plastik", lecz forteca zaprojektowana w taki sposób, by bez mrugnięcia okiem wytrzymać siłę 12,7N generowaną przez wewnętrzny układ magnetyczny – a przy okazji inwestycja w dekady bezawaryjnej służby. Wewnątrz znajduje się ultralekka membrana Rinaro Parus. Wyobraźcie sobie folię polimerową przetworzoną w specjalnym procesie, by osiągnąć nieprzeciętną sztywność i stabilność przy masie zaledwie 0,11 grama – lżejszą niż piórko. To właśnie ta minimalna bezwładność jest kluczem do błyskawicznej reakcji i precyzji.
Aby wprawić tę niezwykłą membranę w kontrolowany ruch, potrzebne jest równie niezwykłe pole magnetyczne. Tu do akcji wkracza hybrydowy układ magnetyczny z magnesami neodymowymi rozłożonymi po obu stronach membrany. Generują one jednorodne pole o sile 0,35T, niezbędne do równomiernej aktywacji całej imponująco dużej powierzchni czynnej (4650mm²). Bonus? System skutecznie ekranuje aż 95% pola– sąsiednie gadżety i karty kredytowe mogą odetchnąć z ulgą.
Częścią "magii" brzmienia Elite Tungsten jest także system podwójnej cewki – strategiczny podział obowiązków w czystej postaci: cewka typu switchback, ulokowana w górnej części przetwornika, to specjalista od basu. Jej zadanie polega na dostarczeniu mocnych, głębokich i kontrolowanych niskich tonów, fundamentu każdej kompozycji.
Cewka spiralna to z kolei mistrzyni tonów średnich i wysokich. Jej kluczowa lokalizacja – tuż przy samym kanale słuchowym – pozwala na bezpośrednie "wystrzelenie" kluczowych częstotliwości prosto do ucha, minimalizując opóźnienia do zera i zapewniając laserową klarowność i detale. Szczególnie istotne jest umieszczenie najbardziej wydajnej części membrany w zakresie średnio-wysokotonowym dokładnie nad kanałem słuchowym. To uwydatnia bezpośrednie fale dźwiękowe, kreując "obrazowanie 3D" i precyzyjną lokalizację przestrzenną dźwięków, zwłaszcza tych powyżej 10kHz.
Komfort i ergonomia związane z użytkowaniem modelu Elite to nie dodatek, lecz integralna część projektu. Magnetyczne mocowanie nauszników (Isomagnetic) jest wyrazem praktycznego podejścia do zagadnienia. Po co komu zwykłe zatrzaski, skoro można wykorzystać właściwości pola demagnetyzującego już i tak generowanego przez przetwornik? Magnesy nie tylko trzymają pady pewnie na swoim miejscu, ale i podkręcają wydajność akustyczną, kierując pole z powrotem do środka. Wymiana? Błyskawiczna.
Do wyboru są dwie opcje, które pozwalają dopasować brzmienie i komfort: dająca więcej przestrzeni wokół ucha alcantara oraz płytsza hybryda (alcantara wewnątrz, skóra na zewnątrz). Aby całkowita masa słuchawek (433 gramy) stała się niemal niewyczuwalna, zastosowano autorski system zawieszenia. Lekko wydłużone i zakrzywione ramiona opadają dalej po bokach głowy, rozprowadzając ciężar jak mistrzyni jogi – równomiernie i bez ucisku punktowego. To, w połączeniu z miękkimi nausznikami, pozwala zapomnieć, że ma się na głowie naprawdę duże "słuchawy".
I wreszcie ukoronowanie tej filozofii przetrwania próby czasu i braku dróg na skróty: Elite Tungsten są w pełni serwisowalne. Ta konstrukcja ma służyć pokoleniom, nie trafiając na elektrośmieciowy stos. Potencjalna rodzinna pamiątka? Dlaczego nie? Kluczowe elementy całej konstrukcji zaprojektowano z myślą o łatwym demontażu i wymianie.
Jakość brzmienia
Odsłuchiwane bezpośrednio po kilkukrotnie tańszych STAX-ach SR-X1 (z zestawu SRS-X1000), Elite początkowo wydają się najnormalniejsze pod słońcem. O co tyle szumu? I czy cena 17 tys. złotych nie jest przypadkiem klasycznym "strzyżeniem owiec"? No więc... nie. To znaczy owszem, jest drogo, ale tak działa ten świat. W tym wypadku jednak napotykamy na jeszcze inną komplikację: zanim Elite na dobre wciągną słuchacza w swoją opowieść (a potrafią zrobić to doskonale), wymagają specjalnego potraktowania.
W tym momencie należy przypomnieć o możliwości, jakie daje popularny wśród audiofilów odtwarzacz Roon wyposażony w silnik audio MUSE. Początkowo zupełnie zlekceważyłem ten fakt. Sam pomysł equalizacji dźwięku słuchawek kosztujących 17 tysięcy złotych wydaje się skandaliczny, prawda? Ktoś miałby wydać taką sumę tylko po to, żeby finalnie szukać TEGO brzmienia za pomocą korektora? Sęk w tym, że to działa jak transfuzja krwi w idealnym momencie.
Słuchawki te przekazują muzykę jako spójną, organiczną całość, unikając sztucznego dzielenia włosa na czworo.
Wypada więc to po prostu zaakceptować, a następnie uruchomić Roona, wejść w ustawienia MUSE, wybrać filtr Headphone EQ, dalej OPRA (Optimized Playback Response Architecture; funkcja automatycznie dostosowująca jakość dźwięku do konkretnego modelu słuchawek), wpisać nazwę producenta (Meze), wybrać model wraz z padami (Elite alcantara pads albo Elite hybrid pads) oraz jeden z dostępnych presetów (w każdym wypadku dostępne są po dwa, tj. "measured by crinacle" oraz łagodniejszy "measured by oratory1990" – różnice między nimi można prześledzić na charakterystykach częstotliwościowych).
Na wykresach widać, że eualizacja jest całkiem poważna i obejmuje praktycznie całe pasmo. Pomijając mniejszą o przynajmniej 10dB głośność (warto o tym pamiętać, wyłączając EQ "w locie"), efekt jest, przynajmniej moim zdaniem, korzystny – Elite brzmią nieco mniej smoliście i basowo, ale za to przejrzyściej, bardziej liniowo. Wciąż jest to brzmienie wybornie homogeniczne i pełnopasmowe.
Słuchawki STAX-a (nie tylko SR-X1) też obiecują szerokie pasmo, ale skupiają się na szczegółach, pięknie "tłumacząc" zwłaszcza średnicę i górę. Są przy tym nadzwyczaj analityczne, poświęcając na rzecz najdrobniejszych nawet detali coś, co w języku angielskim określa się jako "the bigger picture" – szerszą i głębszą perspektywę. Meze przeciwnie – dają tak obszerny, gęsty, a jednocześnie rozdzielczy przekaz, że łatwo wpaść w konfuzję. Powrót do STAX-ów jest nieprzyjemny – jakby po równej, gładkiej, lśniącej powierzchni wody ktoś bezlitośnie bełtał patykiem. Do tego ten "bas – zabawka", dorobiony jak kołnierzyk do sweterka. Niby pasuje, ale to jednak nie to...
Jakie więc jest brzmienie modelu Elite po zaaplikowaniu korekcji za pośrednictwem Roona? Godzi ono wyrafinowaną dojrzałość z "techniczną" biegłością. Jego największą siłą pozostaje muzykalność. Słuchawki te przekazują muzykę jako spójną, organiczną całość, unikając nadmiernej drobiazgowości, sztucznego dzielenia włosa na czworo. Takie podejście owocuje dźwiękiem eleganckim, pozbawionym nerwowości, niosącym subtelny, przyjemnie "analogowy", miękki pierwiastek, który wprowadza do przekazu naturalne ciepło i płynność, acz bez poświęcania szczegółów.
Poszczególne aspekty brzmienia pasują teraz do siebie jak elementy układanki. Scena? Ma wyraźnie wieloplanowy charakter. Instrumenty i głosy zajmują precyzyjnie zdefiniowane miejsca w trójwymiarowej przestrzeni. Kluczem do tego jest bardzo dobra rozdzielczość – poszczególne dźwięki nigdy się nie zlewają, nawet w najbardziej złożonych, gęstych fragmentach. Dynamika? Elite reagują z błyskawiczną szybkością, zwłaszcza w zakresie wygaszania dźwięków – uderzenia werbla przecinają powietrze z chirurgiczną precyzją. Fundamentem tego wszystkiego jest bas. Po korekcie nie jest on przesadnie dominujący, ale wciąż "przepastny" w swojej głębi i bardzo solidny. Zapewnia masę i powagę tam, gdzie są potrzebne, bez zakłócania równowagi tonalnej.
Uwolniona spod jarzma zwalistego basu, średnica odsłania swoje lepsze oblicze: jest bezpośrednia, bogata w niuanse i wyraźnie klarowniejsza. Głosy i instrumenty operujące w tej części pasma zyskują na wyrazistości. Wystarczy odsłuchać krótki, półminutowy wstęp do utworu "I Love You" Daniela Lanois z płyty "Shine" bez i z equalizacją, by na własne uszy przekonać się o tym, że wprowadzone zmiany mają sens.
A wady? Moje jedyne zastrzeżenie dotyczy sopranów. Generalnie są czytelne i selektywne, ale nawet po korekcji potrafią czasami, w zależności od nagrania, mocniej "zadzwonić" (np. na płycie "Leosia" Tomasza Stańki). Zwykle jednak zachowują kontrolę i rzadko wchodzą w ostrzejsze rejestry.
Na koniec kolejna ważna uwaga: jakość brzmienia słuchawek Elite Tungsten w niemałym stopniu zależy od rodzaju użytych padów. Zamszowe nauszniki konsekwentnie poszerzają przestrzeń odsłuchu i delikatnie podbijają górne pasmo, oferując specyficzne "odejście" – swego rodzaju obraz z perspektywą. Hybrydowe pady z kolei zapewniają prezentację bardziej namacalną i intymną (co wynika z tego, że są płytsze, więc uszy znajdują się bliżej przetworników), skupiając się na bezpośredniości przekazu, jednak kosztem nieco mniejszej rozdzielczości tła i ogólnej przestronności sceny.
Różnice te były aż nadto czytelne podczas odsłuchu koncertu Patricii Barber "Monday Night Live At The Green Mill Volume 3" (FLAC 24/96). Z padami hybrydowymi słuchawki Meze znakomicie oddawały subtelne odgłosy wnętrza klubu: pracę ekspresu do kawy, stukanie filiżanek czy nawet ciche chrząknięcia publiczności. Ten intymny sztafaż słychać było bardzo wyraźnie, jednak "ambient zewnętrzny", jak np. przejeżdżające za oknami samochody (co lepiej obrazowały pady z alcantary), schodził na drugi plan.
Podsumowanie
Elite nie są oczywistym pewniakiem i "samograjem". Wymagają dopieszczenia – starannego wyboru wzmacniacza, precyzyjnej equalizacji i umiejętnego dobrania padów. Nie są dla każdego, to jasne jak słońce. Jeśli jednak odpowiednio się o nie zatroszczycie, to zapewniam – nie pożałujecie. Rekomendacja!