Rozmawiamy z Peterem Qvortrupem, prezentującym zdecydowane poglądy, szefem Audio Note UK. Niedawno HFC odwiedziło go w celu zadania kilku pytań na temat obecnego stanu branży audio.


Podczas naszej rozmowy, ku naszemu wielkiemu zaskoczeniu, Peter wciąż słuchał współczesnego heavy-metalu. Okazało się, że choć pozostał on gorącym (i świetnie zorientowanym) fanem muzyki klasycznej, muzyka rockowa silniej stymuluje go do pracy.
Pomiędzy omawianiem muzycznej struktury puszczanych przez niego nagrań ? od Aphex Twin do operowego heavy-metalu ? słuchaliśmy opinii na temat współczesnej sceny audio padających z ust człowieka, który jest jednym z najbardziej wygadanych i kochających muzykę konstruktorów na świecie.

HFC Co sądzisz o tak dużym zainteresowaniu iPodami i odtwarzaczami MP3?
Peter Qvortrup Myślę, że iPody mają pewne zalety, ale mają też jedną podstawową wadę: podobnie jak MP3 i inne formaty skompresowane, iPody zamieniają muzykę w coś nietrwałego. Zostało to już zapoczątkowane przez płyty CD. Wystarczy tylko spojrzeć na kompakt - wygląda na coś, czego można pozbyć się bez żalu. Natomiast winyl sprawia wrażenie przedmiotu, o który należy dbać i z posiadania którego można być dumnym. Ten aspekt cyfrowego dźwięku źle przysłużył się naszej branży ? i nie mówię tylko o jakości reprodukcji dźwięku, ale bardziej ogólnie. Współcześni konsumenci nie mają obecnie żadnego problemu z dostępem do muzyki, ale przez to stracili do niej szacunek.

HFC A co sądzisz o muzycznych serwerach?
PQ Mój przyjaciel miał na swoim komputerze 7000 utworów, po czym zalało mu piwnicę. Miał wszystkie zabezpieczenia i kopie bezpieczeństwa, ale odkrył, że nic nie pomoże jeśli komputer znajdzie się półtora metra pod wodą.
Ale wracając do iPodów ? ich zaleta polega na tym, że dzięki nim młodzież może słuchać wielu gatunków muzyki. Niestety, tego akurat nie robią. Jeśli lubią heavy-metal, to właśnie jego będą słuchali. Nie wydaje mi się, żeby zaczęli sięgać również po inne gatunki. A ponieważ ciągle pojawia się tego tak dużo, a kasowanie przychodzi bardzo łatwo, niewiele z tego przetrwa. A skoro już przy tym jesteśmy, mój nastoletni syn słucha wielu rodzajów muzyki ? od Strawińskiego i Prokofiewa do zespołów takich jak The Locust i Melt-Banana. Jeśli chodzi o to, to bardzo lubię Aphex Twin i uważam, że sposób w jaki ten człowiek (Richard D. James aka Aphex Twin) muzykę jest fascynujący. Poza tym, ta muzyka świetnie brzmi na naszym sprzęcie!

HFC Czy wzmacniacze Audio Note UK są więc wyposażone w wejścia iPoda?
PQ Nie. Ani w wejścia USB. Trochę z nimi eksperymentowaliśmy i nie podobało mi się ich brzmienie. Ludzie często mi powtarzają, że z ich brzmieniem wszystko jest w porządku, ale w naszym muzycznym środowisku USB nie ma sensu ? słychać że działa, ale nie wynika z tego nic dobrego.
Byłbym niezwykle zaskoczony gdyby jakość dźwięku cyfrowego ? niezależnie od częstotliwości próbkowania ? mogła kiedykolwiek zbliżyć się lub zagrozić jakości dźwięku analogowego. A najlepsze co można było zrobić z dźwiękiem analogowym, zostało już zrobione w latach 50-tych i 60-tych. Większość z najlepszych nagrań znajdziemy w katalogu mono: wczesne płyty z wytwórni Blue Note lub Columbia; wszystko zarejestrowane na jednym mikrofonie. Te kawałki Binga Crossy`ego, Harry`ego Bellafonte i Louisa Armstronga są o niebo lepsze od wszystkiego, co powstało od tamtego czasu. To sprawia, że zaczynasz się zastanawiać czemu nie zatrzymano się na tym etapie i nie zaprzestano dalszego komplikowania rzeczy.

HFC Ktoś mi kiedyś powiedział, że Japonia co jakieś 10 czy 15 lat potrzebuje nowego formatu aby utrzymać swój cykl produkcyjny na wysokich obrotach.
PQ Pewnie! I to właśnie stanowi podstawę tego przemysłu. Producenci sprzętu siedzą już kompletnie w kieszeni przemysłu komputerowego. Na przykład w wieloformatowych odtwarzaczach płyt wykorzystuje się transporty CD-ROM, których miliony produkowane są w chińskich fabrykach. A przecież transporty tego typu nie radzą sobie zbyt dobrze z odczytywaniem płyt CD. Jest to związane z kątem odczytu oraz szerokością wiązki lasera: jeśli potrafi on odczytywać dane z dysków wielowarstwowych, to taki transport nie będzie już tak dobry w odczytywaniu informacji z CD. Sprawia to, że dużo roboty ma system korekcji błędów. To wyjaśnia dlaczego tyle ?uniwersalnych? odtwarzaczy nie brzmi zbyt dobrze w przypadku tradycyjnej płyty CD. Nigdy nie słyszałem nic dobrego z multi-odtwarzacza.

HFC A jak Audio Note UK zapatruje się na formaty takie jak SACD i DVD-A? Czy stanowią one rzeczywisty postęp w sztuce reprodukowania muzyki?
PQ Nie. Uważam, że one wszystkie, bez wyjątku, są muzycznym krokiem wstecz. Sądzę też, że to właśnie one są głównym sprawcą tak dużego braku zainteresowania muzyką klasyczną, która wydaje się leżeć na łożu śmierci. To akurat jest niezwykle przygnębiające. Podobnie rzecz ma się z książkami. Historia ludzkości wytwarza te artefakty, a my ich nie chronimy, mimo że stanowią one integralną część naszego człowieczeństwa i procesów myślowych, które uczyniły nas takimi, jakimi jesteśmy dziś. Zupełnie inaczej postępujemy z naszą architekturą: mamy różne stowarzyszenia i prawa, które chronią stare budynki. Ale nie chronimy naszego ?nagranego? dziedzictwa. To zadanie pozostaje w gestii podmiotów komercyjnych, które mogą z nim robić co im się żywnie podoba. A teraz pogarszamy jeszcze tę sytuację, rozszerzając czas obowiązywania praw autorskich z 50 do 75 lat. Sprawi to, że jeszcze trudniej będzie wydawać nagrania z prawdopodobnie najlepszego okresu w dziejach muzyki ? repertuaru, który znajduje się na 78-kach. Większość z największych dzieł jazzowych i muzyki klasycznej oraz naprawdę wielkich muzyków XX wieku zarejestrowano właśnie na 78-kach.
Mamy Bibliotekę Narodową i najprzeróżniejsze galerie sztuki ? wszystkie one są pod ochroną. W niektórych krajach, uszkodzenie ich kulturowego dziedzictwa jest wykroczeniem podlegającym karze: możesz kupić obraz i ukryć przed światem, ale jeśli go spalisz, to pójdziesz do więzienia. A konserwatorium muzycznego na listę budynków dziedzictwa narodowego wpisać nie możesz. Przecież to bez sensu, że muzyki nie traktujemy na równi z książkami, obrazami czy architekturą.
Wracając do twojego pytania, problem związany z tymi nowymi formatami polega na tym, że swoje wyższe częstotliwości próbkowania osiągają na drodze pewnego oszustwa: ten ich wysoki oversampling uzyskuje się przy użyciu jedno-bitowych konwerterów, co może wyglądać dobrze jeśli na wyjściu masz podłączony analizator Fast Fourier, który nie pokaże ci, jak bardzo szkodliwy wpływ ta technika ma na sygnał. W rzeczywistości jednak brzmienie staje się wyblakłe, jałowe oraz ubogie jeśli chodzi o energię i kontrast dynamicznego.
A niezmienne najgorzej brzmią nagrania instrumentów, które nie posiadają żadnego wzmocnienia wewnętrznego, co także stawia muzykę klasyczną w kiepskim położeniu. Kiedy muzyka przenosi się z domeny analogowej do cyfrowej, to - jak zwykł mawiać mój przyjaciel i współpracownik Andy (Grove): ?to co otrzymujesz, to jeden bit informacji i całą masę domysłów?. Czasami wszystkie domysły są prawidłowe i we właściwej sekwencji ? wtedy mamy do czynienia z przykładem tego, jak wspaniała może być ta nowa technologia. Ale większość kompaktów, których brzmienie waha się między niezbyt wspaniałym a zwyczajnie przeciętnym, otrzymuje etykietkę ?kiepskich nagrań?.

HFC Zastanawia nas, że wciąż prowadzisz udany i dochodowy interes sprzedając urządzenia oparte na technologii, która ma już prawie sto lat.
PQ Na dzień dzisiejszy mamy pełną listę zamówień ?jest więcej ludzi chcących kupować moje produkty, niż jestem w stanie ich wyprodukować. Spójrzmy na rozwój firm zajmujących się obecnie produkcją produktów single-ended, jak Ongaku, którą zaczęliśmy forsować pod koniec lat 80-tych. Włoski magazyn przeprowadził własne badania z których wynika, że ponad 40% wzmacniaczy powyżej pewnej ceny sprzedanych we Włoszech, stanowiły urządzenia lampowe. To, czego nie podkreślono w tym badaniu to fakt, że wzmacniacze lampowe można produkować tylko powyżej pewnej ceny; nie da się wyprodukować wzmacniacza lampowego za 299 funtów. To znaczy można, ale trzeba będzie do tego interesu dopłacić!

HFC Czy brak jakiegoś nowego trendu nie stanowi problemu dla producentów wzmacniaczy lampowych?
PQ To samo można powiedzieć o producentach wzmacniaczy tranzystorowych: ich czasy już dawno przeminęły. Producentom obydwu rodzajów sprzętu pozostało już tylko upraszczać swoje układy jak tylko się da i używać najlepszych dostępnych części tak, aby zoptymalizować stosunek jakości do ceny.

HFC Skąd bierzesz lampy?
PQ Zapotrzebowanie na lampy przemysłu hi-fi, w porównaniu z sektorem profesjonalnym, jest znikome. Wystarczy wspomnieć, że wzmacniacze gitarowe i wszelkiej maści sprzęt sceniczny oparte są na układach lampowych.
Jeśli mówimy o zaopatrzeniu w obecnie produkowane lampy, to wciąż dużym producentem są Rosjanie. Fabryka Svetlana produkuje ich około 300 000 każdego miesiąca ? a to sporo ? z których większość, właściwie ponad 90%, ląduje we wzmacniaczach gitarowych. Dużo lamp robią także Chińczycy ? typu 300B oraz ich pochodne wraz z niektórymi naprawdę starymi triodami, na które zapotrzebowanie jest bardzo duże.

HFC Dlaczego pracujesz przy tak ostrej muzyce rockowej, podczas gdy większość ludzi wyobraża Cię sobie słuchającego muzyki klasycznej?
PQ To proste, większość wzmacniaczy gitarowych i basowych to konstrukcje lampowe. Bardzo mało jest przyzwoitych wzmacniaczy tranzystorowych używanych w tym sektorze. Rodzi to pytanie, dlaczego wzmacniacz lampowy nie powinien być oczywistym wyborem dla kogoś, kto chce słuchać rocka?

HFC A więc jak przewidujesz rozwój rynku hi-fi w przyszłości?
PQ W skrócie, czeka nas powrót do lat 50-tych i 60-tych, kiedy to rynek składał się z ludzi, którym naprawdę zależało na muzyce. Tacy ludzie będą nadal kupować sprzęt hi-fi, ale duża ich część będzie go robić własnoręcznie. Nastąpił olbrzymi wzrost w sektorze D-I-Y (Do It Yourself). Patrzę na to z prawdziwą radością, ponieważ wolę mieć do czynienia z inteligentnymi klientami o dużej wiedzy. A takich klientów wciąż przybywa ? i to w niezłym tempie. Jeśli spojrzeć na sposób, w jakim przez ostatnie 15 lat działał sektor detaliczny, to okaże się, że wykorzystał on krótkotrwały wzrost zainteresowania ze strony klientów, ale zaprzepaścił szansę na długofalowy rozwój. W pewien sposób dostał to, na co sobie zasłużył. Rozglądając się po świecie widzę sprzedawców, którzy całkiem nieźle sobie radzili sprzedając urządzenia dwukanałowe, dbając o odpowiednie wsparcie dla swoich klientów, sprzedając produkty po ich rzeczywistych cenach. Takim sprzedawcom nadal powodzi się dobrze. Częściowo jest to spowodowane tym, że ludzie wchodząc do sklepu po brzegi wyładowanego kinem domowym, zastanawiają się czy faktycznie znajdują się w miejscu, gdzie ktoś chce im sprzedać sprzęt stereo. Według mnie, takie sklepy odpędzają od siebie prawdziwych miłośników muzyki.

Szczęśliwie udaje nam się zakończyć naszą dyskusję jednomyślnym stwierdzeniem, że rynek, choć zmniejsza się, to jednak wciąż oczekuje na dobre, staromodne stereo. HFC

Cały wywiad znajdziecie w numerze 6/2007