Marcin Nowakowski jest praktycznie jedynym w Polsce saksofonistą smooth jazzowym. W 2009 roku ukazał się jego drugi solowy album „Better Days” i nie byłoby w tym nic szczególnego, gdyby nie fakt, że płytę nagrał z plejadą amerykańskich sidemanów, a produkcją zajął się Jeff Lorber – co już samo w sobie jest gwarantem najwyższej jakości, również pod względem brzmienia. W morzu pseudo smooth jazzowych składanek, które wyrastają w naszym kraju jak grzyby po deszczu, warto skierować wzrok i słuch na smooth jazz uprawiany w czystej postaci przez tego zdolnego muzyka. Droga Marcina Nowakowskiego do określenia własnego „ja” w muzyce też była interesująca…

HFC: Czy „pokochałeś” saksofon będąc dzieckiem, czy też miłość do tego instrumentu dojrzewała w Tobie?
Marcin Nowakowski: Prawda jest taka, że pokochałem saksofon, będąc dzieciakiem. Pamiętam doskonale filmy amerykańskie czy nawet polskie, w których pojawiał się ten instrument – już wtedy byłem nim oczarowany. Fascynował mnie saksofon, ale ze względu na wiek nie mogłem na nim grać. Moja edukacja muzyczna rozpoczęła się od fortepianu, to było w podstawowej szkole muzycznej. W szkole drugiego stopnia przypadł mi w udziale fagot, przy czym obiecano mi, że po roku będę mógł się uczyć gry na dwóch instrumentach jednocześnie. Tej umowy niestety nie dotrzymano, ale trzeba pamiętać o tym, że to były trochę inne czasy. Teraz właściwie w szkole muzycznej każdy może uczyć się i grać tak, jak chce, a za moich czasów granie czegokolwiek poza klasyką nie było mile widziane. Zacząłem uczyć się sam gry na saksofonie, korzystając z podręczników. Miałem też sporo szczęścia, bo w Państwowej Szkole Muzycznej przy ul. Bednarskiej w Warszawie utworzono wydział jazzu i oczywiście postanowiłem tam zdawać. Dostałem się i od tej pory wszystko potoczyło się po mojej myśli. Miałem znakomitych nauczycieli: Zbyszka Namysłowskiego i Mariusza „Fazi” Mielczarka. To była świetna szkoła, otrzymałem porządne podstawy, za które jestem im ogromnie wdzięczny. Gdyby nie oni, sam nie wiem, jak potoczyłaby się moja kariera...

HFC: Czy już w średniej szkole muzycznej wiedziałeś, że raczej nie zostaniesz filharmonikiem?
MN: Tak, chociaż wcześniej, jak grałem na fagocie, to szło mi bardzo dobrze i chcieli mnie obsadzić w szkolnej orkiestrze. Miałem już wtedy jednak inną wizję grania i mojej muzycznej przyszłości. „Klasykę” oczywiście lubię, nie jestem „antyklasykiem” (śmiech), mam swoich ulubionych kompozytorów, przede wszystkim Bacha oraz Griega i Beethovena, zresztą tak naprawdę lubię każdą dobrą muzykę bez podziału na gatunki.

HFC: Kiedy poczułeś się muzykiem pełną gębą, kiedy odbyłeś pierwszą poważną trasę koncertową i z kim?
MN: To było na drugim roku w średniej szkole muzycznej, trasa z Marylą Rodowicz. Wtedy to była dla mnie wielka radość, przeżycie i wyróżnienie.



HFC: Bardzo szybko wpadłeś w machinę zwaną polskim show-biznesem, grałeś również w „Metrze” Janusza Józefowicza...
MN: To były głównie zastępstwa za Mariusza „Fazi” Mielczarka, ale też kolejna dobra szkoła, w której trzeba było się szybko uczyć z nut. Pamiętam, że byłem w tamtym czasie ogromnie zabiegany, bo np. po spektaklu „Metra” łapałem autobus do szkoły na Bednarskiej, gdzie grałem w big-bandzie prowadzonym przez Ptaszyna Wróblewskiego. Ciekawe i szalone czasy, karkołomne wyzwania, które dziś mile wspominam.

HFC: Od lat jesteś cenionym sidemanem. Wszystko zaczęło się od Woobie Doobie i od nagrań z Natalią Kukulską?
MN: Tak, pierwszą płytę z Natalią Kukulską nagrałem już w 1997 roku i właściwie od tego czasu datuje się moja działalność jako muzyka sesyjnego. Płyta „Puls” Natalii odniosła w owym czasie ogromny sukces – okryła się podwójną platyną. W tym samym roku wziąłem również udział w nagraniu utworu „Members of Pozytywne Wibracje”. Miałem wtedy przyjemność współpracować z Michałem Urbaniakiem i Kayah. Utwór ten był singlem promującym kompilację „Pozytywne Wibracje vol. 1”. Do dziś jako sideman nagrałem ponad 30 płyt.

HFC: Kiedy w takim razie z muzyka sesyjnego stałeś się solistą pracującym na własne konto, na własne nazwisko?
MN: Rzeczywiście sporo czasu minęło, zanim nagrałem debiutancki album „Smooth Night” (2005 r.). Ta płyta miała ukazać się dużo wcześniej, ale zawsze były jakieś „ważniejsze” nagrania, projekty, koncerty itp. Zawsze chciałem nagrać solową płytę, myślę, że każdy muzyk o tym marzy, nawet ci, którzy na co dzień uważają się za typowych sidemanów. Po wielu staraniach, wyrzeczeniach w końcu udało się to zrealizować.

HFC: „Smooth Night” jak na nasze warunki odniósł spory sukces, bo album otrzymał status złotej płyty.
MN: Prawdę mówiąc, nie spodziewałem się, że odniesie aż taki sukces i że uda mi się dotrzeć z tą muzyką do tak wielu odbiorców. Tym większa więc była radość.





HFC: Twoja muzyka to według mnie kwintesencja smooth jazzu i nie ukrywam, że długo czekałem na takie dźwięki w wykonaniu polskiego muzyka. Określenie smooth jazz stało się w ostatnich latach takim kluczem, wytrychem, za pomocą którego można sprzedać prawie wszystko, a smooth jazzu w tym jak na lekarstwo. Kiedy zacząłeś się interesować tym gatunkiem?
MN: To było dosyć dawno i pamiętam pierwsze płyty Jeffa Lorbera, Erica Marienthala, które udawało mi się w tamtym czasie dostać. Nie ukrywam, że to było już na etapie szkoły średniej i czułem, że ten gatunek interesuje mnie najbardziej.

HFC: Zapytam się zaczepnie czy w takim razie Kenny G też w jakimś stopniu Cię inspirował?
MN: No tak, to jest „znienawidzony” saksofonista wśród muzyków, szczególnie saksofonistów. Nie wszystko mi się podoba, ale trzeba docenić warsztat tego człowieka, a przede wszystkim robotę producentów, z którymi pracował. Teraz jest tak, że ktokolwiek zagra melodyjnie na saksofonie sopranowym, to zaraz pojawia się zarzut: grasz jak Kenny G. Może nastąpiło przesilenie materiału, „przelansowanie” i stąd ta niechęć do tego muzyka.

HFC: Zostawmy w spokoju Kenny’ego G i powróćmy jeszcze na chwilę do Twojego debiutu, na którym już pojawiła się zagraniczna gwiazda w postaci gitarzysty Paula Jacksona Jr. – człowieka, który pracował choćby nad „Thrillerem” Michaela Jacksona, ale także z Alem Jarreau, Whitney Houston, Lutherem Vandrossem i… ta lista nie miałaby końca.
MN: To już jest człowiek-legenda. To było dla mnie ogromne wyróżnienie, sam fakt, że zechciał zagrać na płycie „Smooth Night”.

HFC: Jak doszło do tej współpracy?
MN: To długa historia. Pewna osoba w USA, która pracowała z Paulem Jacksonem Jr., poleciła moją skromną osobę. Dzięki temu przesłuchał moje nagrania no i ostatecznie zgodził się nagrać do tych utworów partie gitary. Znalezienie czasu przez Paula na nagranie tych partii też trochę trwało, ale w końcu się udało i byłem z tego faktu niezwykle szczęśliwy. Nie ukrywam, że przy nowej płycie po prostu postanowiłem pójść za ciosem i też zaprosić Pula Jacksona Jr. do współpracy.

HFC: Czy w przypadku „Smooth Night” nagranie powstało „zaocznie”, przez ocean?
MN: Tak, Paul przesłał ścieżki z nagraną gitarą, a w Polsce były miksowane.

HFC: Czy w fazie rozmyślań nad nową płytą zaświtała Ci myśl, że może by tak cały ten materiał nagrać w Stanach, ze śmietanką muzyków smooth jazzowych?
MN: Absolutnie nie było takich planów. Tak naprawdę „Better Days” nagrywałem w Polsce blisko dwa lata. Szło to dosyć opornie, niestety długo trwało, więc pomyślałem, że trzeba poprosić kolegów zza oceanu, żeby praca nad tą płytą troszeczkę „nabrała tempa”. Paul Jackson Jr. skontaktował nas z Jeffem Lorberem, po czym wysłałem mu płytę „Smooth Night”, demo, wszystkie materiały, no i w rezultacie Jeff zgodził się wyprodukować jeden utwór. Nagranie zostało przez niego wyprodukowane i przesłane do mojej akceptacji. Byłem na tyle zadowolony z tej produkcji, że natychmiast pomyślałem o innych utworach. Nic nie wskazywało na to, że wybiorę się do Stanów, ale sytuacja trochę wymusiła takie właśnie rozwiązanie. Postanowiłem więc wyjechać do Los Angeles i tam kontynuować nagrania.

HFC: Przyznam się, że kilka miesięcy temu dostałem od Paula Jacksona Jr. jego najnowszą płytę „Lay It Back” z adnotacją, że dobrze zna i współpracuje z polskim saksofonistą Marcinem Nowakowskim. Pomyślałem więc, że będzie podobnie jak w przypadku debiutu, czyli Paul zagra w jednym czy dwóch utworach. Tym razem jednak było zupełnie inaczej. Jak to się stało, że Jeff Lorber, facet niezwykle zapracowany, zgodził się na produkcję całej płyty?
MN: Po przylocie do Los Angeles udaliśmy się do jego studia nagrań JHL Studio, Pacific Palisades, malowniczo położonego nad Pacyfikiem. Jest to prywatne studio Jeffa wyposażone m.in. w konsoletę SSL 4000, przedwzmacniacze Neve, API, system rejestracji Protools HD i bardzo wiele analogowych instrumentów klawiszowych. Początkowo Lorber wiedział, że ma produkować trzy utwory…

HFC: Czyli założyłeś, że będzie kilku producentów?
MN: Założyłem, że Jeff wyprodukuje trzy nagrania, do reszty zaprosimy muzyków i będziemy to miksować w Polsce. Tyle, że już pierwszego dnia Lorber zapytał mnie, czy mam ze sobą saksofon. Odpowiedziałem, że owszem, mam w bagażniku. On na to: rozkładaj instrument, będziemy grać. Tak zaczęło się wspólne granie, Jeff poznał pozostałe utwory, które chciałem umieścić na płycie, i sam wyszedł z propozycją produkcji całości płyty.



HFC: A Ty oczywiście odpowiedziałeś, że nie, dziękuję, nie jestem zainteresowany!
MN: (śmiech) Nie wahałem się nawet sekundy. Jeff dał mi kredyt zaufania, powiedział, że zainwestuje swój czas i że jeżeli ta płyta odniesie jakikolwiek sukces, nawet niewielki, to będzie produkował moje następne płyty. Jeżeli nie, to nasza współpraca zakończy się na „Better Days”. Przy nagrywaniu partii saksofonów miałem sporą presję, ale z końcowego efektu jestem bardzo zadowolony.

HFC: Płyta przede wszystkim świetnie brzmi, to jest światowy poziom. Jak dalece Jeff Lorber ingerował, decydował o brzmieniu tej płyty? Zaufałeś mu do końca, czy miałeś własne wyobrażenie, jak ten album powinien brzmieć?
MN: Okazało się przy nagrywaniu, że nasze wizje brzmienia były bardzo podobne, nie było w tym względzie kwestii spornych. Pojawiały się tylko sugestie moje czy Jeffa, ale ogólny kierunek był ten sam. Mało tego, Jeff Lorber nie blokował mnie też, jeśli chodzi o grę na saksofonie, wręcz zachęcał do szukania nowych możliwości, nowych dźwięków.

HFC: Jakim człowiekiem jest Lorber w kontaktach międzyludzkich?
MN: Pogodnym i wesołym, ale szanującym swój czas. Jest również bardzo konkretny, jeśli praca, to rzeczywiście nie ma czasu na inne rzeczy. Jeśli przerwa, to nie dłuższa niż pięć minut, jeśli kawa, to proszę bardzo, ale już pita w studiu. Do tego jest surowy i słowa krytyki też mnie nie ominęły, ale z dnia na dzień tych słów krytycznych pod moim adresem było coraz mniej.

HFC: Czy w takim razie był czas, żeby porozmawiać np. o wielkich gwiazdach, z którymi nagrywał, o jego solowych projektach?
MN: Pewnie, były wspólne kolacje i długie rozmowy, głównie o muzyce. Pokazywał mi swoje archiwalne nagrania. Mogłem więc posłuchać i przekonać się, jak to było robione przed laty, jak było nagrywane. Dla mnie, muzyka, który znał to wcześniej z płyt, było to wielkie przeżycie. Wysłuchanie poszczególnych śladów, poszczególnych muzyków, to naprawdę niezwykłe doświadczenie.

HFC: Ile dni spędziłeś w Mieście Aniołów?
MN: Ponad miesiąc, w tym 16–18 dni sesyjnych.

HFC: Jak rozumiem, czas pobytu zmieniał się w trakcie?
MN: Oczywiście, pobyt w Los Angeles miał być krótszy. Poza tym Jeff Lorber w tym samym czasie promował swój najnowszy album „Heard That” nagrany dla Peak Records i miałem wątpliwości, czy podoła wszystkiemu, ale to perfekcyjnie zorganizowany człowiek i niezwykle oddany temu, co robi. Dochodziło do takich sytuacji, że leciał do Atlanty na koncert, po czym wracał samolotem o piątej rano, a już o jedenastej spotykaliśmy się w studiu.

HFC: Album „Better Days” (swoją drogą to świetny tytuł na czas kryzysu) promuje nagranie „Waiting For You” z Jeffem Pescetto, który śpiewał np. na solowej płycie Davida Fostera „River Of Love”. Jego charakterystyczny głos można usłyszeć na płytach Kenny’ego Logginsa, Michaela Boltona, Dave’a Koza czy Boneya Jamesa. Skąd pomysł na właśnie tego wokalistę?
MN: To dobry znajomy Jeffa Lorbera, a my szukaliśmy wokalisty, który mógłby zaśpiewać w „Waiting For You”. Zaprosił Pescetto do studia, usłyszałem jak śpiewa, stwierdziłem, że bardzo mi się podoba i pasuje do tego nagrania. Lorber oznajmił: w takim razie zaczynamy nagrywać. Ja na to, przepraszam, ale nie ma tekstu do tego utworu. Nie ma problemu – odpowiedział Lorber – Jeff napisze. Napisał tekst w pół godziny i zaaranżował chórki. Profesjonalnie, szybko i ładnie.

HFC: Również w „Waiting For You” na perkusji zagrał Dave Weckl, w Polsce znany przede wszystkim z Electric Band Chicka Corei. To spotkanie też zawdzięczasz Lorberowi?
MN: Tak, pozostali muzycy to sugestie Jeffa, który tylko pytał się, czy ten lub tamten muzyk mi odpowiada. Dla mnie często to był problem na zasadzie: chcesz zaprosić Dave’a Weckla? Fajnie, tyle tylko, że ja nie mam pieniędzy! Spokojnie – odpowiadał Lorber – czy podoba Ci się, jak ten muzyk gra? Pewnie, że tak. W takim razie zagra na Twojej płycie – mówił Jeff. To były sytuacje, które, nie ukrywam, mnie szokowały, ale z drugiej strony oczywiście bardzo cieszyły.

HFC: W dwóch tematach pojawia się gitarzysta Michael Landau – w tym wypadku lepiej chyba nie wymieniać, dla kogo i z kim grał ten człowiek...
MN: (śmiech) W zasadzie on i Paul Jackson Jr. to dwóch najbardziej znanych sidemanów w LA.

HFC: Interesuje mnie jeden aspekt związany z tymi muzykami. Czy oni są wciąż głodni nowych doznań w studiu, czy to nie jest tylko lub aż doskonałe rzemiosło?
MN: Myślę, że tak. Tym bardziej, że zdawali sobie sprawę z tego, że nie mam amerykańskiego feelingu tylko europejski, co dla nich też było wyzwaniem. Gram bardziej „europejskie dźwięki” niż amerykańskie, dlatego oni są otwarci na taką właśnie współpracę. Poza tym w rozmowach sami stwierdzili, że oni nie napisaliby takich tematów, takich kompozycji. To jest związane właśnie z inną kulturą, odmiennym podejściem do muzyki. Jednak wszyscy muzycy, z którymi miałem przyjemność tam pracować, poza doskonałym rzemiosłem byli bardzo wrażliwi i otwarci na muzykę.

HFC: Płytę nazwałeś „Better Days”, choć nagranie na albumie nosi tytuł „Better Days Ahead”. Pamiętam, że kilka lat temu album pod takim tytułem nagrał gitarzysta Norman Brown, chciałeś uniknąć takiej samej nazwy?
MN: Z tym wiąże się pewna ciekawostka, bo album „Better Days” z kolei nagrał kiedyś saksofonista Everette Harp, o czym przypomniał nasz perkusista Tony Moore. Najlepiej w tej sytuacji zareagował Jeff Lorber, mówiąc: No i co z tego! To nie ma znaczenia!

HFC: Większość utworów na „Better Days” jest Twojego autorstwa, utwór „Sensual” napisał Wojtek Olszak, a Jeff Lorber „Huggy Bear”. Lorber sam zaproponował, że napisze jeden temat?
MN: To jest kompozycja, która miała się znaleźć na jego płycie „He Had A Hat”, ale była zbyt funkowa i odstawała od całości, więc z niej zrezygnowano. Cieszę się, bo dzięki temu trafiła na mój album. Inicjatywa też wyszła od Jeffa, a to dla mnie wyróżnienie, bo tak naprawdę niechętnie oddaje swoje kompozycje innym.

HFC: Z coverów sięgnąłeś po bardzo optymistyczny temat „I Love Your Smile”, na początku lat 90. wylansowany przez Shanice!
MN: Postawiłem na optymizm, w końcu po „Smooth Night” musi przyjść „Better Day”. Chciałem, żeby ta płyta była bardziej energetyczna, stąd tylko dwie ballady, a reszta funkująco-swingująca.

HFC: Chelsea Nicole śpiewająca w „I Love Your Smile” to nowa twarz?
MN: Wbrew pozorom nie. Śpiewała już na płytach Jeffa Lorbera, a gdy zaśpiewała w studiu, zrobiła na mnie bardzo dobre wrażenie i znakomicie zinterpretowała ten temat.

HFC: Na „Better Days” grasz głównie na alcie, ale sięgasz również po sopran, tenor, flet, a nawet saksofon barytonowy. W jakim celu, głównie „barwowym”?
MN: Chciałem, żeby spektrum brzmieniowe było jak największe i bardzo „soczyste”. Z drugiej strony chciałem uniknąć monotonni, z którą często mamy do czynienia w przypadku tego rodzaju muzyki.

HFC: Czy trudno jest nagrać taką płytę z takim muzykami? Mam tu na myśli zarówno zgranie terminów, jak i kwestie finansowe.
MN: Logistycznie nie było to aż takie trudne. Praca tam jednak różniła się od tego, do czego byłem przyzwyczajony w Polsce. Zresztą zapamiętałem jedną złotą myśl Jeffa Lorbera, który powiedział, że my musimy szanować pieniądze i czas, bo jeżeli będziemy grać źle i nie będziemy szanować ludzi, to możemy wylądować pod mostem. Odnośnie do finansowania tego projektu to miałem na szczęście sponsora, który pokrył koszty wynajęcia studia i muzyków. Drugi sponsor, partner barterowy, pokrył koszt przelotów, a resztę finansowałem sam. Akurat trafiłem na niski kurs dolara (śmiech), więc jestem w czepku urodzony, bo pewnie teraz tego projektu nie udałoby się sfinansować.

HFC: Twoje płyty są wydawane przez własną firmę Smooth Jazz Records. Nie myślałeś o podpisaniu kontraktu z dużą wytwórnią?
MN: Wydaje mi się, że układ, który teraz funkcjonuje, jest dla mnie optymalny. Postanowiłem wydawać sam, ponieważ mam większą kontrolę zarówno nad stroną muzyczną, jak i marketingową czy np. poligrafią. To wszystko są ważne elementy, które w rezultacie składają się na to, czy płyta odnosi sukces. Mam więc własną firmę, a płyty w Polsce dystrybuuje Universal Music. Dzięki temu mam pełną dowolność w ewentualnym doborze dystrybutora w USA, Japonii czy na zachodzie Europy.

HFC: Jakie masz konkretne nadzieje związane z płytą „Better Days”?
MN: Mam nadzieję, że dotrę do jeszcze większej ilości słuchaczy, na tym rzeczywiście bardzo mi zależy. To, w jakim nakładzie sprzeda się „Better Days”, jest w tym momencie sprawą drugorzędną, dla mnie sam fakt wydania jej w takim składzie jest już sukcesem.

HFC: Jest szansa, żeby ta płyta mocno zaistniała na rynku amerykańskim, który przeżywa recesję? Muzyka smooth jazzowa też nie sprzedaje się tak dobrze, jak jeszcze kilka lat temu...
MN: No tak, stacji radiowych grających smooth jazz jest coraz mniej, a wiele z nich zostało włączonych do sieci radiowych i grają niestety tzw. sieczkę. Powiem tak, gdybym się przeprowadził, co zresztą zasugerował Jeff Lorber, szanse byłyby dużo większe. Z pozycji Polaka, Europejczyka te szanse nie są zbyt duże. Jestem jednak pełen optymizmu i myślę, że będzie dobrze.

HFC: Na jakim sprzęcie słuchasz muzyki w domu?
MN: Pewnie się zdziwisz (śmiech), ale mam jeszcze straszenie stary i ciężki wzmacniacz Technicsa oraz małe standy Revoxa. Odtwarzacz CD też firmy Technics i też jeszcze z czasów, kiedy ten sprzęt był Made in Japan. Stąd pewnie jeszcze w ogóle gra. Jeśli pytasz o słuchanie muzyki, to najczęściej słucham w samochodzie, podczas częstych podróży. Słucham swoich ulubionych płyt, radia tylko sporadycznie.

HFC: Zatem jakie są ulubione pod względem muzycznym i brzmieniowym płyty Marcina Nowakowskiego?
MN: Oczywiście mam takie tytuły, np. dwie ostatnie płyty Jeffa Lorbera „He Had A Hat” i „Heard That” i wymieniam je nie dlatego, że ten człowiek wyprodukował mój album. Obie brzmią fantastycznie i są bardzo różne brzmieniowo. Pierwsza z nich to rodzaj superprodukcji, pięknie zrealizowanej, z zaproszonymi gwiazdami, natomiast druga to kwintesencja nowoczesnego fusion. Polecam także „Roundtrip” świetnego saksofonisty Kirka Whaluma. Poza tym często wracam do „Lay it Back” Paula Jacksona Jr., „Way Up!” Waymana Tisdale’a, „The Dance” Dave’a Koza, „Kind of Blue” Milesa Davisa, „Back on The Block” Quincy Jonesa czy „A Change of Heart” Davida Sanborna.

Oficjalna strona Marcina Nowakowskiego:
http://www.nowakowski.net.pl

Rozmawiał: Sylwester Podgórski, Polskie Radio Koszalin

Artykuł pochodzi z numeru 4-5/2009 miesięcznika „Hi-Fi Choice & Home Cinema”