W tym miesiącu prezentujemy formację Behemoth, paradoksalnie bardziej znaną poza granicami naszego kraju. Grają na całym świecie, a ich płyty można kupić pod każdą szerokością geograficzną. Dzięki nowemu albumowi i wspólnej trasie ze Slayerem i Marilyn Manson ten rok jest dla zespołu wyjątkowy. Jest więc wiele powodów, aby bliżej przyjrzeć się grupie, która właśnie wkracza w okres pełnoletniości!

HFC: Jakie były początki zespołu?
Nergal: Mieliśmy po 15 lat, kiedy zakładaliśmy zespół pod nazwą Baphomet. Zajęło nam kilka lat, zanim to wszystko zaczęło nabierać bardziej profesjonalnych kształtów. Kapela powstała z młodzieńczych marzeń, byliśmy fascynatami takiej, a nie innej muzyki, chcieliśmy być tacy, jak nasi idole i wyrażać takie, a nie inne poglądy. Ten wiek pokrywa się z okresem buntu, który na szczęście w moim przypadku nie minął… Wtedy co prawda był to inny poziom świadomości, ale pewnie rzeczy okazały się ponadczasowe: dzisiaj podobnie jak paręnaście lat temu walczę z wartościami, które najzwyczajniej nie są mi po drodze. Muzyka była i jest dla nas ujściem, katalizatorem.

HFC: Trochę nie chce mi się wierzyć, że od razu zacząłeś słuchać mocno rockowej muzy. Czy to nie jest trochę tworzenie legendy Behemoth?
Nergal: Powiem ci zupełnie szczerze, że zacząłem słuchać heavy metalu jako ośmiolatek. To była jeszcze komuna, przed 1989 r., i pamiętam jak na gwiazdkę dostałem płytę TSA „Heavy Metal World, wersję anglojęzyczną na kasecie magnetofonowej. Następnie była płyta KAT „666” z Klubu Płytowego „Razem” (popularny tygodnik wydawany w latach 80., który kusił ówczesną młodzież kolorowymi plakatami – przyp. red.) i Turbo „Dorosłe dzieci”. To były trzy płyty, które wywarły na mnie ogromny wpływ. W tej chwili fakty mi się mieszają, to było jednak 20 lat temu, ale z pewnością przypieczętowaniem tego, że chciałem grać heavy metal w tym wieku, był zakup gitary elektrycznej i mój pierwszy przester gitarowy. Stało się to w wieku 9 lat. Nauczyłem się podstawowych funkcji, później „Bez podtekstów” TSA i kilku innych standardów hard rocka i to był dla mnie przełom. Chodziłem również do szkoły muzycznej, grałem utwory klasyczne, poznałem nuty, ale po roku znudziło mnie to i stwierdziłem, że jest to zbędna wiedza, i skupiłem się na ciężkim graniu (śmiech). Z perspektywy była to dziecinna i głupia decyzja… ostatnio nawet wróciłem do grania klasycznego. Chodzi tak naprawdę o większą świadomość tego, co się robi, erudycję muzyczną. Nigdy nie uważałem siebie za wirtuoza gitary, ale umiejętność, świadomość poszerzania własnych horyzontów jest zdrowa, stymulująca i czuję się z tym dobrze. Na co dzień gram muzykę „ekstremalną”, która wymaga olbrzymiego nakładu zarówno energii, jak i techniki, ale dobrze jest się poruszać także w innych gatunkach. Nawet jeśli robi się to tylko dla siebie…



HFC: Czy przywiązujesz wagę do tych wszystkich określeń, szufladek typu black metal, pagan metal czy death metal? Czy to w ogóle ma sens? A może najzwyczajniej w świecie czujesz się rockmanem?
Nergal: Dzisiaj to już nie ma dla mnie kompletnie znaczenia. Dla mnie podział jest prosty, muzyka dobra i zła. I to są jedyne kryteria, jakie dzisiaj stosuję. Oczywiście, żeby sprzedać muzykę, trzeba się jakoś określić, ułatwiać życie fanom i dziennikarzom (śmiech). Sam tego nie stosuję, staram się słuchać muzyki bardzo intuicyjnie, jeśli mnie coś porusza, to fajnie, niezależnie od szufladki. To może być nawet popowa muzyka, ostatnio trafiłem na numer Jacka White’a i Alicii Keys z ostatniego Bonda („Another Way To Die”) i to jest dla mnie fenomen. Świetny pop-rockowy utwór z mocnymi wpływami White Stripes, poraża mnie aranż i dramaturgia tej kompozycji. Wszystko co jest fajne, co mnie inspiruje, jest po prostu dobre.




HFC: Skład Behemoth ewoluował, zmieniał się. Są kapele niezmienne, jak choćby U2, i takie, gdzie te zmiany są częste. Lubisz zmiany czy może to wynika z zupełnie innych względów?
Nergal: Lubię zmiany, ale u nas zmiany wynikały z innych względów (śmiech). Zmiany są konieczne, potrzebne i to one nadają ruch naszemu życiu. Często sobie ich nie życzymy, bo lubimy stabilność, ale życie na szczęście jest na tyle ciekawe, zwariowane i często chaotyczne, że samo nam narzuca scenariusz inny, niż byśmy sobie tego życzyli. Zmiany są często stymulatorami do działania, do kreatywności. Często patrzę na zespoły, jak U2 czy te z „mojej działki”, gdzie bandy grają cały czas w tym samym składzie, cały czas tłuką tę samą muzykę i nie ma w tym żadnej ewolucji, znaczącej metamorfozy. Ja muszę cały czas czuć jakiś prąd, parcie i głód. W Behemoth było sporo zmian, ale 18 lat to kawał czasu. W tej chwili nagrywamy dziewiątą płytę, a dwie ostatnie zarejestrowaliśmy w tym samym składzie, który stażem jest najdłuższy z dotychczasowych. Obecnie łatwiej nam się zrozumieć, komunikować. To jest piękne, bo ułatwia pracę, współistnienie np. na trasie, kiedy jesteśmy wręcz skazani na swoją obecność przez 24 godziny na dobę. Dziś nagrywamy „najmocniejszą” płytę, jaką udało nam się przygotować, bardzo świadomą, każdy z muzyków jest maksymalnie zaangażowany, stworzył się prawdziwy teamwork. Bardzo dobrze, że w tym samym składzie nagraliśmy „Demigod” i „Apostasy”, ale w przypadku nowej płyty każdy z nas odczuwa skok jakościowy. Dopiero teraz tak naprawdę definiujemy nasz styl i jednocześnie go poszerzamy o nowe elementy. To, co robimy, jest bardzo świeże, jest trochę inne niż nasze wcześniejsze dokonania i towarzyszy temu duży entuzjazm.




HFC: Uważasz, że granie w trio to najlepsze rozwiązanie? Czy to taka idealna formuła rockowego grania? Oczywiście nie mam tu na myśli pracy w studiu, gdzie skład jest zwykle poszerzany.
Nergal: Zawsze trochę żartobliwie mówię, że trzy osoby na zdjęciu wyglądają lepiej (śmiech)! Ten system działa u nas i działał już od wielu lat. Świetnie radzimy sobie w składzie 3+1, czyli mamy tzw. extended version zespołu, gdzie potrzebujemy więcej muzyków w warunkach studyjnych czy koncertowych. Natomiast jako zespół, organizm to są trzy osoby, które podejmują decyzje…

HFC: Czyli nie uważasz się za lidera apodyktycznego?
Nergal: Staram się słuchać wszystkich, ale zawsze polegam na swojej intuicji, na tym, co jest dobre dla interesu zespołu. Jestem przekonany, że koledzy z zespołu nie zawsze rozumieją to, czym się kieruję, ale mam głęboką nadzieję, że wierzą, iż ostatecznie jest to dobra decyzja. W praktyce ten system sprawdza się najlepiej, o czym świadczy ciągły rozwój grupy. Behemoth z monarchii absolutnej przeszedł do… monarchii konstytucyjnej (śmiech).

HFC: Jakich gitar używasz? Jaki jest Twój ukochany model gitary?
Nergal: Ukochany to jest zawsze ten aktualny, na którym gram. W tej chwili gram na Custom Shop ESP, model „V”, który dostałem półtora roku temu. Set-up to EMG 81/85, całość powstała na bazie klasycznego Gibsona, czyli mahoń, klonowe wykończenie na body, stały most typu strings-thru. Jest to dość nieskomplikowany instrument, aczkolwiek bardzo skuteczny w „bitwie”. Mam kilkanaście gitar, w tym akustyczne, klasyczne, 12-strunowe i używam ich w zależności od potrzeb. Posiadam trzy Gibsony, które są perełkami w mojej kolekcji. Jeden z nich to Explorer, który kiedyś kupiłem od Grześka Skawińskiego i to jest gitara, na której nagrałem dwie lub trzy płyty Behemoth. Bardzo ją lubię, choć w tej chwili na niej nie gram. Mam również 20-letniego Gibsona „V” oraz Custom Shop Black Beauty wersję light.




HFC: Pamiętasz swój pierwszy koncert za granicą? Gdzie i kiedy to było? Co z tego koncertu zapamiętałeś?
Nergal: To był chaos, który zresztą często towarzyszy Behemoth na scenie. Nawet dziś, kiedy wydaje mi się, że potrafimy zagrać dużo precyzyjniej niż kiedyś (śmiech). Mam wrażenie, że ten chaos jest już nieodłączną częścią Behemoth i ja go lubię, jestem wręcz od niego uzależniony… Na początku byliśmy trochę jak pies zerwany ze smyczy, dużo prawdziwej krwi na scenie, plucie ogniem i tym podobne zabiegi teatralne. Mam chyba nawet gdzieś wideo z tego koncertu, który odbył się w 1996 r. w klubie „Baroeg” w Holandii. Pamiętam, bo chwilę wcześniej zdałem maturę i miałem egzaminy na studia. Pamiętam też moje dylematy, z których dziś się śmieję. Kiedy już zagrałem ten koncert za granicą, to pomyślałem, że to oznacza wielką karierę, więc egzaminy powinienem olać, żeby poświęcić się tylko graniu (śmiech). Praktycznie się nie uczyłem, ale ostatecznie zdawałem na studia, dostałem się i po sześciu latach napisałem na „4” swoją pracę magisterską (Wydział Historii Uniwersytetu Gdańskiego). Kariera muzyczna też się rozwinęła tak, jak tego chciałem. Z pewnością był to udany okres mojego życia.


HFC: Zrozumiałeś też, że łatwiej Ci będzie realizować swoje muzyczne plany, marzenia poza Polską?
Nergal: Oczywiście. Nigdy nie miałem problemów z komunikacją z ludźmi, czułem się równie dobrze w roli menedżera. Kiedyś myślałem nawet o tym, że jak zrezygnuję z grania, to będę się zajmował np. PR-em, bo mam łatwość komunikacji, dogadywania się z ludźmi, wyobraźnię, która ułatwia mi poruszanie się po tym terytorium.

HFC: To chwilę zatrzymajmy się przy kontraktach płytowych. Na początku był Pagan Records Tomasza Krajewskiego...
Nergal: To akurat był piękny, wręcz romantyczny okres. Mam nawet list od Tomka, w którym napisał, że chce wydać nasze demo na CD, a później debiutancką płytę. W tamtych czasach, czyli w roku 1992/93, to była wielka sprawa, płyta CD była rarytasem, czymś wyjątkowym, a nie tylko przedmiotem, produktem. Płyty CD były bardzo drogie i traktowało się je zupełnie inaczej niż dzisiaj, celebrowało się zarówno kupowanie, jak i słuchanie srebrnych krążków. Zresztą do dzisiaj kupuję dużo płyt, jestem w tym względzie „oldschoolowy”, aczkolwiek mp3 również słucham, tyle że ze względów głównie praktycznych, czyli najczęściej w samochodzie lub podczas joggingu…






HFC: Czy już wtedy Wasze płyty można było kupić na rynku europejskim i w Stanach?
Nergal: Zaczęło się od tego, że Pagan wydał na kasecie nasze demo „…From The Pagan Vastlands” i ta kaseta sprzedała się w ilości 4 tys. egzemplarzy. Jak na początkujący zespół i demo, to był naprawdę spektakularny wynik. Zresztą dzięki tej dobrej sprzedaży została odsprzedana licencja na Stany i na Europę. Dzisiaj te płyty to prawdziwe białe kruki na aukcjach typu eBay. Były to ograniczone nakłady, poza tym obie firmy, które to wydawały, już nie istnieją, stąd wczesne wydawnictwa Behemoth stały się tak atrakcyjne dla naszych fanów. Tak naprawdę te firmy, z którymi podpisywaliśmy kolejne kontrakty, najczęściej rozwijały się razem z nami, to nie było tak, że wskoczyliśmy od razu na głęboką wodę. Nawet w Stanach, kiedy pięć lat temu wydaliśmy „Demigod”, która w pierwszym tygodniu sprzedała się zaledwie w nakładzie tysiąca sztuk, a dziś przekroczyła 40 tys. To jest wynik bardzo dobry, ale jest efektem pracy, konsekwencji i niezliczonej ilości koncertów w Stanach. Cały czas byliśmy w trasie, w mrozie, słońcu, w deszczu… w różnych warunkach, w klubach dla 80 czy dla 800 osób. Niezależnie od okoliczności cały czas parliśmy do przodu…

HFC: Tak jak na początku The Police, którzy grali wszędzie, aby tylko grać.
Nergal: Dokładnie. I w pewnym momencie to wszystko „zaskoczyło” i ludzie zaczęli to doceniać. Nawet w Polsce media tzw. mainstreamowe, niekoniecznie związane z gatunkiem, zaczęły się interesować zespołem Behemoth. Pojawiło się „zjawisko”, które świetnie sobie radzi na Zachodzie, istnieje autonomicznie, bez niczyjej pomocy. Myślę, że trochę pograliśmy na nosie tym wszystkim „wielkim” tego biznesu i ludziom, którym się wydaje, że tylko oni są w stanie wylansować artystę. Prawda jest taka, że wszytko co najciekawsze w muzyce w Polsce dzieje się na obrzeżach mainstreamu, w wytwórniach niezależnych. Niestety, żyjemy tym i karmimy się tym, co widzimy na co dzień w mediach, w radiu i TV, tych popularnych stacjach nastawionych wyłącznie na zysk, a więc niezainteresowanych tym, aby promować coś interesującego czy ambitnego. Przekaz muzyczny Behemoth jest uniwersalny, przeciwko konformizmowi, przeciwko jakimkolwiek ograniczeniom. Nawet jak sprzedajemy w Polsce 8–10 tys. płyt, co jest świetnym wynikiem, to do nikogo się nie uśmiechamy, nie kokietujemy. W tym co robimy jest, jak mówię, „fuck off attitude”, nie jesteśmy chamami, ale robimy swoje i nic nie jest nas w stanie zmienić. Nie zmieniło nas, jak się nikt nami nie interesował, więc jak się nami interesują, to też niewiele zmienia w naszej postawie. Cały czas robimy swoje, tylko staramy się to robić lepiej i na szerszą skalę.




HFC: Czy sprzedaż płyt w przypadku Behemoth jest czymś istotnym, czy tylko dodatkiem do właściwej działalności, czyli grania koncertów?
Nergal: Tendencja na rynku rzeczywiście jest taka, że płyty sprzedają się coraz gorzej. Dla odmiany coraz więcej ludzi przychodzi na koncerty, kupuje gadżety zespołu typu koszulki etc. Przez masowy dostęp do Internetu spada sprzedaż płyt i ten proces wydaje się niemożliwy do powstrzymania. W naszym przypadku, paradoksalnie, sprzedajemy coraz więcej płyt każdego kolejnego tytułu. Mam nadzieję, że tej nowej sprzedamy 20–30% więcej niż ostatniej. Jestem o tym przekonany. Nie mamy bowiem absolutnie żadnej wątpliwości co do wartości artystycznej i jakości tego, co proponujemy. W tej chwili materiał, nad którym pracujemy, to 10 utworów. One właściwie same grają… my im tylko pomagamy (śmiech). Jednocześnie mamy za sobą w Europie Nuclear Blast, w Stanach Metal Blade, a to są największe wytwórnie w tym gatunku. W Polsce mamy Mystic, trudno więc o lepszego partnera. Z biegu więc wchodzimy na taki level, że musi chwycić, musi się udać. Wyniki są ważne, ponieważ przekładają się na inwestycje firmy. Jeżeli zespół sprzedaje mało płyt, to odbija się to na budżecie, czyli np. studiu, teledysku itp. My natomiast, wbrew tendencjom, inwestujemy coraz więcej, choćby w teledyski, chcemy to robić jakby na pohybel, wbrew tendencjom rynkowym etc. I jeszcze ważna dygresja. Heavy metal jest fetyszem, jest namacalny, bardzo cielesny. Tak było 20 lat temu i tak samo jest dziś. Dzieciaki bardzo się angażują, identyfikują z przekazem tej muzyki i to jest zupełnie inna identyfikacja niż np. z muzyką pop. Płyta, okładka, zdjęcia, produkt jest ważnym elementem tej sceny. To nas stawia w dużo korzystniejszej sytuacji niż kolegów z tzw. mainstreamu.

HFC: Światowa tendencja spadku sprzedaży płyt paradoksalnie przyczyniła się do wydawania płyt z dodatkowym nośnikiem DVD...
Nergal: Tak, to jest zabieg dziś już konieczny i my z nową płytą też to przygotowujemy. Staramy się przy tym, aby były to produkty na każdą kieszeń. W Polsce sprzedajemy płyty coraz tańsze i robimy wszystko, aby podstawowe wydanie nie kosztowało więcej niż 30 zł. Może zabrzmi to zbyt romantycznie i naiwnie, ale chcę pielęgnować piękną tradycję kupowania płyt. Wiem, że są całe masy ludzi, którzy myślą podobnie…

HFC: Niezapomniane koncerty Behemoth?
Nergal: To są setki zagranych sztuk i nie sposób wybrać jednej... Na myśl przychodzą mi wszystkie pierwsze koncerty, np. pierwsza, fenomenalna trasa w Australii, pierwszy koncert w Stanach na festiwalu na New England Metal Fest w New Jersey. Do tego pierwsze koncerty z Danzig czy ten z Chorzowa przed Iron Maiden dla 30 tys. ludzi. W wielu przypadkach jest to spełnienie marzeń, jeśli np. gramy przed Slayerem czy Iron Maiden. Te sytuacje tak naprawdę przypominają mi, że żyję swoim snem. Wymyśliłem sobie coś jako dziecko i po latach te rzeczy się dzieją, żyję swoją pasją…

HFC: Najważniejszy dla Behemoth rynek to ten amerykański? Czy może każdy traktujecie tak samo?
Nergal: Każdy jest ważny. Coraz częściej sprzedajemy licencje na inne kraje. Po raz pierwszy np. nasze płyty ukażą się w Izraelu. Wydajemy też płytę w Indonezji, na Tajwanie czy w Japonii. Ten nasz market cały czas się powiększa. Po raz pierwszy będziemy mieć też licencję na nowy album w Australii. Warto pamiętać, że licencja to nie dystrybucja. Lokalna firma zupełnie inaczej potraktuje „swój” produkt niż zwykły importowany krążek, który siłą rzeczy jest droższy etc. To się przekłada na lepszą promocję, sprzedaż etc.

HFC: To teraz o historycznym wydarzeniu w historii polskiego rocka, a mianowicie znalezieniu się płyty „Apostasy” na liście Billboardu. Ta sztuka udała się wcześniej Basi i Henrykowi Mikołajowi Góreckiemu, ale to gatunki z zupełnie innej bajki, a poza tym te płyty wydawały i nagrywały zachodnie koncerny płytowe.
Nergal: Płyta sprzedała się dobrze, więc trafiła na tę legendarną listę (śmiech). Ale tak na poważnie to „Apostasy” została wydana w bardzo niefortunnym okresie. To była ostatnia płyta dla Century Media i oni nie zrobili absolutnie nic dla jej promocji. Jestem przekonany, że gdyby cała machina promocyjna potraktowała ten album poważnie, to sprzedaż byłaby spokojnie dwa razy większa. Zamiast miejsca 147 byłaby pierwsza setka. Nic straconego! Z nową płytą zrobimy to, co powinno stać się już w przypadku „Apostasy”. Tym bardziej, że teraz okoliczności będą niezwykle sprzyjające. Jak tylko oddamy materiał w czerwcu do druku i tłoczni, wyruszamy w trasę po Stanach ze Slayerem i Marilyn Manson. Nie ukrywam, że to będzie dla nas duży i prestiżowy tour. Nowa płyta wyjdzie w Stanach chwilę później, potem headlining tour po Ameryce.

HFC: Nagrania trwają, w Internecie można nawet podglądać, jak przebiegają sesje...
Nergal: Robimy to już od ostatniej płyty, te nasze filmy cieszyły się sporą popularnością. To jest taki znak czasu, że dzielisz się z ludźmi tym, co się dzieje w zespole. Mogą posłuchać, podejrzeć, trochę takie reality show (śmiech). Staram się stosować z Behemoth takie zabiegi, jakie sam bardzo lubię u swoich ulubionych wykonawców.

HFC: Tylko napomknąłeś o trasie z Marilyn Manson i Slayerem, a szykuje się duże
wydarzenie.
Nergal: Ja tym żyję już w tej chwili. Miesiąc będzie trwała trasa pod wspólnym tytułem „Rockstar Energy Drink Mayhem”. To taki objazdowy festiwal, a my będziemy częścią tego „cyrku”. Natomiast trzy tygodnie przed tym festiwalem będziemy grali tzw. direct suport, czyli bezpośredni support dla Slayera po tzw. b-markets, czyli mniejszych miejscowościach w Stanach i Kanadzie. To dla nas wielka sprawa.

HFC: W takim razie trzymamy kciuki. Na zakończenie, jeśli to nie tajemnica, chętnie byśmy poznali ulubione płyty Nergala.
Nergal: Tych płyt jest oczywiście bardzo dużo. Kamieniem milowym, jeśli chodzi o gatunek, jest „Reign In Blood” Slayera. Ta płyta wyprodukowana przez Ricka Rubina wciąż brzmi fenomenalnie. Uwielbiam przedostatnią płytę Machine Head „Through The Ashes Of Empires”, która była miksowana przez Colina Richardsona. Mogę też oficjalnie zaanonsować, że Colin będzie miksował naszą nową płytę w Londynie…

HFC: Spełnia się więc kolejne marzenie?
Nergal: Oczywiście, że tak. Brzmieniowo z ostatnich lat absolutnie muszę wymienić dwie ostatnie płyty, a zwłaszcza „Reise, Reise” Rammstein. Kapitalne brzmienie, które nas bardzo inspirowało, choć muzycznie to zupełnie inny biegun. Natomiast balans między organicznością tej muzyki a mocą i ciężarem jest w tym przypadku idealnie wyważony. Z popowych rzeczy cenię sobie „Ultra” czy „Songs Of Faith & Devotion” Depeche Mode, poza tym jest tego naprawdę dużo… zbyt wiele, by podawać kolejne przykłady.

HFC: Na jakim sprzęcie słuchasz muzyki w domu?
Nergal: Mam bardzo przyjazny dla ucha zestaw Rotela, grający bardzo neutralnie, uniwersalnie i ciepło. Ma też doskonalą stereofonię. Do tego mam podłączone głośniki B&W. Do płyt winylowych używam gramofonu firmy Marantz, z którego też jestem bardzo zadowolony.

Oficjalna strona Behemoth: http://www.behemoth.pl

Rozmawiał: Sylwester Podgórski
Polskie Radio Koszalin