Jestem zwyczajnie szczęśliwa!

Talent, głos, uroda, osobowość, a nawet znane nazwisko. To wszystko ma i dawno mogłaby wybrać łatwą drogę kariery i zostać np. gwiazdą muzyki pop. Na nasze szczęście Dorota Miśkiewicz szuka w muzyce czegoś więcej niż poklasku i podąża zdecydowanie bardziej krętymi drogami. Te ostatnie doprowadziły ją do takich nazwisk, jak Wł. Nahorny, N. Kennedy, T. Stańko, G. Turnau czy Cesaria Evora. Ostatnim etapem tej drogi jest nowa płyta „Caminho”, czyli… droga.

HFC: Jak rozumiem, Twój dom rodzinny, od kiedy sięgasz pamięcią, tętnił muzyką?
DM: Nasz dom to była głównie muzyka, ona wypełniała każdą minutę naszego życia i, co najważniejsze, było nam z tym dobrze.

HFC: Obserwując własne dzieci, jestem bardzo ciekaw, jak było z Tobą. Moi chłopcy na jazz w domu reagują prawie alergicznie. Tata! Puść coś normalnego, a nie te „jazzy”!
DM: Mój tata był dla mnie wielkim autorytetem i często przywoził kasety z nagranymi płytami, oczywiście niedostępnymi wtedy na naszym rynku. Poza tym dbał o to, żeby te „jazzy”, jak to ładnie ująłeś, były różnorodne...



HFC: I raczej lekkie w odbiorze, jak rozumiem?
DM: To był „jazz dla dzieci”, czyli np. Al Jarreau, George Benson, David Sanborn, Sergio Mendes. Słuchając tych nagrań, byłam święcie przekonana, że wszyscy takiej muzyki słuchają. Kiedy poszłam do szkoły i przekonałam się, że tak nie jest, byłam bardzo zdziwiona.

HFC: Czy rzeczywiście jazz od razu był tą pierwszą miłością?
DM: Nie, oczywiście najpierw był duet Wham z Georgem Michaelem oraz Michael Jackson. Następnie była fascynacja, o której już wspominałam, później poczułam wielką miłość do Billie Holliday. Wcześniej ta typowa wokalistyka jazzowa nie bardzo mnie pociągała. Po usłyszeniu Billie Holliday otworzyły mi się oczy na inne wokalistki, jak Sarah Vaughan czy Ella Fitzgerald, polubiłam również śpiew Cheta Bakera i Carmen McRea. W tamtym czasie postanowiłam pojechać na warsztaty jazzowe do Puław...

HFC: Ile lat temu?
DM: Nie pytaj mnie, to było w zeszłym stuleciu (śmiech).

HFC: Podobno zdolna była z Ciebie dziewczynka, rzeczywiście pisałaś utwory już w podstawówce?
DM: To były „bardzo poważne” dzieła fortepianowe, które miały tytuł, oznaczenia tempa, charakteru. Były to wręcz cykle w rodzaju „Poranek na działce” i „Wieczór na działce”. Teraz, z perspektywy, trochę się uśmiecham do tamtych czasów, w których już miałam potrzebę przelania na papier tego, co mi w duszy grało.

HFC: Czy ta Twoja edukacja muzyczna przebiegała w sposób łagodny, czy były jednak zakręty? Czy myślałaś o innym sposobie na życie?
DM: Nigdy w życiu nie przyszło mi do głowy, żebym mogła robić cokolwiek innego. Dla mnie to było coś naturalnego, co nie znaczy, że ta edukacja przebiegała zupełnie bezboleśnie. W szkole podstawowej miałam bardzo często bóle brzucha z nerwów i wcale nie chciało mi się ćwiczyć. Zdarzało się, że nagrywałam swoje ćwiczenia na magnetofon, włączałam „play”, żeby rodzice nie zorientowali się, że nie ćwiczę. Stres minął dopiero w liceum, kiedy odważyłam się zaśpiewać i zrozumiałam, że to jest moja droga. Odkryłam coś, w czym dobrze się czułam i co sprawiało mi przyjemność.



HFC: Skąd w takim razie wzięły się skrzypce: ojciec Henryk – saksofon, Michał – perkusja, a Dorota... skrzypce.
DM: Michał też nie od początku był perkusistą, bo został skierowany na fortepian. To jest tak, że dzieci idąc do szkoły muzycznej, nie wybierają sobie instrumentu. Komisja stwierdza, że mamy predyspozycje do gry na takim lub innym instrumencie. Ja zostałam skierowana na skrzypce i tak już zostało. Michał po czterech latach przestał grać na fortepianie, gdyż był przekonany o tym, że chce przejść na perkusję. Ja nie byłam aż tak zbuntowana. Tata widział mnie w orkiestrze symfonicznej w drugim pulpicie pierwszych skrzypiec w Sinfonia Varsovia, ale musiał się w końcu pogodzić z tym, że nie będę skrzypaczką (śmiech). Zrobiłam to nie po czterech latach edukacji, a po siedemnastu!

HFC: Kiedy postawiłaś na ten piękny naturalny instrument, jakim jest ludzki głos?
DM: Pamiętam taki moment, kiedy postanowiłam zaśpiewać przed moją klasą w liceum. Kolega z klasy Piotr Siejka (obecnie ceniony producent) namówił mnie, żebyśmy między recytacjami wierszy z okazji Dnia Kobiet, zagrali „Hello” Lionela Richie, ktoś zagra na skrzypcach, on na fortepianie. Ja na to, że ten utwór ktoś powinien zaśpiewać. Kto ci to zaśpiewa? Padła odpowiedź. Ja – powiedziałam. No to śpiewaj! Wtedy zaśpiewałam po raz pierwszy. Później były warsztaty jazzowe, konkurs wokalistów jazzowych w Zamościu w 1994 roku, na którym dostałam II nagrodę. Wtedy tak naprawdę zapadła decyzja, że nie będę skrzypaczką.

HFC: Pamiętam, jak ponad dziesięć lat temu dostałem płytę pt. „Kolędy na cały rok” Włodzimierza Nahornego. Na okładce napis: „debiut Doroty Miśkiewicz”. To rzeczywiście był Twój debiut płytowy?
DM: Tak. Nahorny zaprosił mnie, nie mając pojęcia, jak śpiewam. Uznał, że skoro jestem córką Henia, to sobie poradzę. Tak zaczęła się nasza wieloletnia współpraca.

HFC: Czy Włodzimierz Nahorny to jedna z tych osób, którym muzycznie najwięcej zawdzięczasz?
DM: On pierwszy we mnie uwierzył. Zaproponował mi wstąpienie do jego zespołu, to był najpierw kwintet, później sekstet i nagrywaliśmy bardzo trudne rzeczy. Muzykę Karola Szymanowskiego, Fryderyka Chopina i Mieczysława Karłowicza...

HFC: To nie wybrałaś prostej i łatwej drogi?
DM: Nie miałam wyjścia, on mnie zaprosił do zespołu i jako lider wymagał. Do zaśpiewania miałam naprawdę trudne partie i kiedy mówiłam, że nie jestem czegoś w stanie zaśpiewać, bo jest np. za wysoko, to on mi mówił – a pokaż, jak to jest za wysoko. Ja mu pokazywałam, a on mówi – to jest właśnie bardzo dobrze, tak właśnie bym chciał. Tak naprawdę nie miałam wyjścia, dzięki niemu poznałam swój wysoki rejestr, zachęcał mnie także do improwizacji.

HFC: Ktoś powiedział, że gdyby Nahorny urodził się w Stanach, jego piosenki dziś miałyby status „American Songbook”. Zgodzisz się z tym?
DM: Napisał rzeczywiście wiele pięknych melodii z „Jej portretem” na czele. Napisanie tylko jednej, ale takiej piosenki sprawia, że człowiek przechodzi do historii.

HFC: Skoro jesteśmy przy ludziach, z którymi zetknęłaś się w swojej karierze, to ciekaw jestem historii z Nigelem Kennedym? Zobaczył Cię w telewizji?
DM: Tu kolejny ukłon w stronę Włodzimierza Nahornego, bo Nigel zobaczył nasz koncert w telewizji z Jazz Jamboree. Usłyszał mnie i te karkołomne melodie napisane przez Nahornego. Zapytał się – co to za dziewczyna? Tak się złożyło, że ci ludzie, którzy siedzieli z nim przed telewizorem, powiedzieli – my ją znamy, chcesz do niej numer telefonu? Tak, zadzwońcie do niej, niech jutro przyjdzie na jam. Po tym jamie zaprosił mnie jeszcze na koncerty w Wiedniu i Belgradzie, na których miałam wyśpiewać partię napisaną pierwotnie na skrzypce. Dla mnie w tamtym okresie było to dość stresujące, cały jego zespół to byli Anglicy i wśród nich ja, dziewczyna z trochę innego świata...

HFC: Czułaś się trochę jak taki mały żuczek?
DM: Muszę ci nawet powiedzieć, że wzięłam ze sobą tabletki uspokajające... na wszelki wypadek… i pierwszy raz leciałam samolotem… (śmiech).

HFC: Co dała Ci współpraca z Nigelem Kennedym?
DM: Pokonałam strach i przekonałam się, że świat jest tak naprawdę mały, że można grać z ludźmi z różnych krajów. Nigel ma jeszcze kilka ciekawych cech, które warto było zaobserwować. Przede wszystkim jest niezwykle pracowity. Po raz kolejny więc zdałam sobie sprawę ze swojego lenistwa. W czasie wyjazdów robił długie próby w dosyć luźnej atmosferze, co dla mnie też było czymś nowym. Dla mnie próba ogranicza się do minimum, tę swoją energię lubię zostawić na koncert, a Nigel lubił sobie pograć i na próbach, i na koncertach.

HFC: Współpraca z Tomaszem Stańką była tylko nobilitacją czy może czymś więcej?
DM: Każdy kontakt z nim jest inspirujący. Jego osoba wymaga koncentracji na muzyce, to bardzo istotne.

HFC: O Twojej osobie również było głośno dwa lata temu, kiedy zaśpiewałaś z bosonogą divą z Wysp Zielonego Przylądka, czyli Cesarią Evorą? Czy potrzeba było wielu zabiegów, aby doszło do tego spotkania?
DM: Propozycja nagrania duetu wyszła od wydawcy, a mi to odpowiadało, mimo że to, co gra Cesaria, jest harmonicznie dość proste. Jednak w jej muzyce istotna jest prawda, którą ona przekazuje. Pod tym względem jazz i folk są podobne, w obu tych gatunkach oszustwo ma krótkie nóżki. Prawdziwość Cesari była głównym powodem, dla którego bez wahania zdecydowałam się na takie nagranie.

HFC: W tym kontekście chyba ciekawsze było spotkanie i koncerty niż nagranie, realizowane „oddzielnie”?
DM: Tak, podczas nagrania w ogóle się nie spotkałyśmy. Nagrałam swoją partię w Warszawie i została wysłana pocztą. Spotkałyśmy się dopiero na planie teledysku, a później dołączyłam do kilku jej koncertów w Polsce. Rzeczywiście te koncerty były najprzyjemniejsze, bo wreszcie naprawdę śpiewałyśmy razem. Bardzo fajne było też spotkanie z jej zespołem, który gra w sposób bardzo oryginalny i egzotyczny z europejskiego punktu widzenia. Bardzo ciekawe było zestawienie instrumentów perkusyjnych i aranżacja całości.

HFC: Czego od takich ludzi, jak Cesaria Evora, można się nauczyć z punktu widzenia człowieka i muzyka?
DM: Cesaria stała się znana stosunkowo niedawno, przedtem śpiewała tylko w barach w swym kraju. Można się więc nauczyć cierpliwości, wiary w to, że nigdy nie jest za późno, żeby rozpocząć nie tylko karierę, ale cokolwiek w życiu. I że konsekwencja i szczerość wypowiedzi popłacają.

HFC: Myślę, że jeśli teraz pojawi się nazwisko Grzegorza Turnaua, to będzie dobry moment, aby przejść do nowej płyty „Caminho”. Duet na tej płycie wcale nie jest zaskoczeniem, gdyż znacie się od paru lat?
DM: Znamy się od płyty „Pod rzęsami”. Zadzwoniłam do Grzegorza, posłuchał piosenki i spodobało się. Zgodził się zaśpiewać i napisać tekst. Od tamtej pory zdarza nam się śpiewać razem. Turnau udowadnia, że na bazie systemu tonalnego wciąż można stworzyć coś nowego. Ma własny styl muzyczny i wokalny. Cieszę się, że po raz kolejny przyjął moje zaproszenie…

HFC: No właśnie, czy w taki naturalny sposób pomyślałaś o Grzegorzu, nagrywając „Caminho”?
DM: Tak, to była pierwsza osoba, o której pomyślałam zarówno w kontekście duetu, jak i tekstów. Grzegorz napisał tekst do utworu tytułowego i do piosenki „Suwalskie bolero”.

HFC: Dla wielu Twoich fanów nie było żadnym zaskoczeniem, że pojawił się Grzegorz Turnau, ale już większym zaskoczeniem to, że pojawił się inny Grzegorz…
DM: Śmieję się, że już jeden Grzegorz mi nie wystarcza. W pewnym sensie to też kontynuacja płyty „Pod rzęsami”, na której znalazł się cover Perfectu „Wyspa, drzewo, zamek”. Markowski to już historia polskiego rocka, co za głos i charyzma! Tylko jak to zrobić, żeby pasował do koncepcji płyty? Tekst przyszedł nam z pomocą, czyli „Dwoje różnych”. Już sam tytuł nas usprawiedliwia. Grzegorz może być zupełnie inny, zaśpiewać po swojemu, pokazać tę męską, drapieżną naturę, a ja łagodną i bardzo kobiecą.

HFC: Tak naprawdę pokazał liryczne oblicze swojej natury?
DM: Bo on jest bardzo liryczny, ciepły, serdeczny. Zgodził się na nagranie, praktycznie go nie słysząc.

HFC: Oprócz Marka Napiórkowskiego (wywiad na www.hfc.com.pl) na „Caminho” pojawiła się cała masa świetnych muzyków…
DM: Marek jest o tyle ważną osobą, że jest zarówno współkompozytorem, jak i współproducentem płyty. Pianista Tomasz Kałwak również był współproducentem. Cieszę się, że Marcin Wasilewski (wywiad na www.hfc.com.pl) zgodził się zagrać na fortepianie w kilku utworach. Wielki pianista, już gwiazda europejskiego i światowego jazzu, jeden z nielicznych polskich muzyków, którzy są znani za granicą. Robert Kubiszyn zagrał z kolei na „basach” wszelakich…

HFC: A Twój tata?
DM: Pojawił się śladowo, bo chciałam mieć w dwóch utworach instrumenty dęte.

HFC: I zagrał w „Suwalskim bolerze’ na klarnecie basowym, instrumencie nieczęsto wykorzystywanym w tego typu stylistyce...
DM: Dzięki temu utwór nabiera bardzo ciekawego koloru. Tym bardziej, że w tym utworze gra klasyczny kwintet dęty drewniany, który też nieczęsto występuje w muzyce popularnej. Ten kwintet tata zaaranżował, bo potrzebna była wiedza i kunszt, aby to dobrze rozpisać.

HFC: W przypadku płyty „Caminho” nie sposób nie wspomnieć o perkusjonaliście czy, jak niektórzy mówią, przeszkadzajkarzu…
DM: Tak, w slangu muzyków używa się tego określenia. Aczkolwiek jak opowiedziałam naszemu koledze, który uprawia ten zawód, a nie jest z Polski, to się bardzo zdziwił, że tak brzydko nazywamy to, co robi (śmiech). Guello pochodzi z Brazylii, z Sao Paulo, przyleciał specjalnie, żeby nagrać partie swoich instrumentów na „Caminho” i tak naprawdę od niego całe to nagranie się zaczęło. Najpierw zostały nagranie małe instrumenty perkusyjne, a dopiero potem klasyczny zestaw perkusyjny, na którym zagrał Filip Woźniak. Zarówno on, jak i my wszyscy musieliśmy się dopasować do brazylijskiego, sambowego rytmu Guello. To było tak zupełnie inne, że wszystkie partie, które nagraliśmy wcześniej, były do wymiany.

HFC: No właśnie, płyta aż tętni sambą, bossą, tym charakterystycznym brazylijskim klimatem. Takie było założenie, czy może Guello okazał się inspiracją?
DM: Chciałam dodać oryginalności moim piosenkom, stąd pomysł zaproszenia Guello.
Muzyka brazylijska zawsze była mi bliska. Jednak nagrywanie płyty brazylijskiej nie miałoby większego sensu. Dlatego muzyka zawarta na „Caminho” to raczej połączenie różnorodnych piosenek z rytmami brazylijskimi.

HFC: Jak wyglądała sama praca w studiu, byliście super przygotowani, weszliście z gotowym materiałem czy część pomysłów rodziła się podczas nagrywania?
DM: Mieliśmy oczywiście napisane piosenki oraz nagrane szkice form. Nie mieliśmy rozpisanych aranżacji, szukaliśmy w studiu właściwych figur melodyczno-rytmicznych, kreatywność muzyków była dla nas bardzo ważna. Nagraliśmy wszystkiego w nadmiarze, żeby było z czego wybierać. Po nagraniach wykonaliśmy tytaniczną pracę. Tomek Kałwak praktycznie przeprowadził się do naszego domu ze swoimi komputerami, łóżkiem i kapciami (śmiech). Siedzieliśmy, wybieraliśmy odpowiednie wersje, tracki, edytowaliśmy, zastanawialiśmy się np. czy tamburyn ma grać od początku, a może na początku zostawić same bongosy… Żmudna i ciężka praca.

HFC: Gdzie, w jakich studiach nagrywaliście?
DM: Tułaliśmy się od studia do studia. Wiązało się to często z trudnościami w przenoszeniu śladów. To jest tak, że jeżeli się wybiera studio, to trzeba się kierować wieloma względami. Przy „bębnach”, fortepianie czy kontrabasie trudno obyć się bez dobrego studia z dużym pomieszczeniem. Potrzebowaliśmy też studia, gdzie będzie głośnik Leslie do nagrania organów Hammonda. Jeśli chodzi o wokal, kierowałam się raczej osobą, która by mnie odpowiednio poprowadziła, niejako wyprodukowała moje śpiewanie. To było ważniejsze niż studio czy mikrofon. Na końcu „wylądowaliśmy” w studiu „Sound & More”. Praca tutaj polegała na tym, żeby zrobić dobry, ciepły, jednolity miks całości.

HFC: Udało się?
DM: Ja jestem zadowolona!

HFC: Bierzesz czynny udział w poszczególnych procesach powstawania płyty, np. miksowania?
DM: Biorę udział w każdym procesie, łącznie z wybieraniem okładki.

HFC: Czy z Markiem macie takie osoby, którym każdorazowo dajecie do przesłuchania nowy materiał, żeby spojrzeli trochę z boku, z innej perspektywy?
DM: Lubimy radzić się innych, ale z pewnością nie polega to na tym, że jeśli ktoś krytycznie wyrazi się o jakimś nagraniu, to my natychmiast to zmieniamy. Lubię zasięgać opinii wielu osób i wyciągać wnioski przefiltrowane dodatkowo przez moje odczucia. Opinie innych ludzi często pomagają nam usłyszeć własny głos. Na końcu i tak decyzje podejmujemy suwerennie, np. niektórzy uważali, że gdyby uprościć „Suwalskie bolero” , to mogłoby stać się hitem. My natomiast stwierdziliśmy, że nie zmienimy tam ani jednej nuty.

HFC: Nie mogę też na zakończenie nie zadać bardzo ważnego pytania dla audiofilów, czyli o wzorcowe płyty pod względem brzmienia i samej muzyki.
DM: Wydaje mi się, że jedno z drugim często nie idzie w parze…

HFC: Oczywiście dlatego tych płyt nie ma aż tak wiele!
DM: Zawsze podczas zgrania realizator prosi: przynieś jakąś płytę, wtedy może uda nam się uzyskać podobne brzmienie. A ja nigdy takich płyt nie mam. Wszystko, co przynosiłam, okazywało się, w sensie muzycznym, nieporównywalne. Mało tego, uważam, że takie myślenie jest mało twórcze, chociaż z drugiej strony gwarantuje pewien efekt. Moje ukochane płyty są piękne pod względem muzycznym, a niekoniecznie brzmieniowym, dosyć brutalnie przekonałam się o tym, słuchając na bardzo dobrym sprzęcie płyty „Bitter” M’Shell Ndegeocello. Obiektywnie ta płyta brzmi źle, ale to słychać dopiero, gdy porównamy ją z jakąś lepszą. Dla mnie jednak ona nawet po tym doświadczeniu wciąż brzmi dobrze, bo być może to jest właśnie najlepsze rozwiązanie brzmieniowe dla tej muzyki. Brzmienie to coś bardzo subiektywnego. Każdy słyszy inaczej różne częstotliwości, a każdy styl muzyczny też wymaga innego podejścia. Myślę, że czasem warto poeksperymentować przy miksie. Pamiętam takie twórcze rozmowy z moim bratem, kiedy pokazywał mi płyty nagrane dla ECM. To są niuanse w stylu: zobacz, jakie tu jest zgranie, tutaj wszystko opiera się na „talerzu”. Ten „talerz”, który praktycznie powinien być schowany, a jest pierwszoplanowy. Zobacz jak to genialnie brzmi z tego powodu. Takie małe smaczki otwierają czasami oczy czy w tym wypadku uszy. Jeden instrument pokazany nietypowo w pierwszym planie może stworzyć nową jakość nagrania. Słuchając muzyki wspólnie, dyskutując, można się wiele nauczyć, zrozumieć i dowiedzieć.

Oficjalne strony Doroty Miśkiewicz:
http://www.dorotamiskiewicz.pl
http://www.dorotamiskiewicz.com

Rozmawiał: Sylwester Podgórski, Polskie Radio Koszalin