Hi-Fi Choice | Audio Stereo Kino domowe | Recenzja

ECM Records/dystrybucja Universal Music Polska
O muzyce: Skład muzyków wymieniony na stronie tytułowej płyty „Gnu High”, wznowionej przez wytwórnię ECM z okazji 40 lat jej istnienia, robi ogromne wrażenie. Jest to debiutancka płyta trębacza Kenny’ego Wheelera, do której nagrania zaprosił muzyków już wtedy – w połowie lat 70. – znanych i cenionych w świecie jazzu. Zarówno Keith Jarrett (którego do uczestnictwa w nagraniu miał namawiać sam szef wytwórni Manfred Eicher), Dave Holland, jak i Jack DeJohnette zdążyli już wypracować sobie należną im pozycję i markę. Tak się złożyło, że cała trójka – istna rytmiczna sekcja marzeń – przewinęła się przez „szkołę” Milesa Davisa, co akurat miało istotne znaczenie dla sposobu, w jaki wywiązali się z roli sidemanów debiutującego wtedy, urodzonego w 1930 roku w Kanadzie, a od 1950 mieszkającego w Wielkiej Brytanii Wheelera.
Formalnie mamy tu tylko trzy kompozycje lidera, dwie dłuższe i jedną krótszą. Bez żadnego dłuższego wstępu zespół zabiera nas w miejsce, które zachwyca szeroką przestrzenią i jasnymi barwami. Prezentowane utwory stanowią genialne wręcz połączenie melodyjnej frazy ze swobodną improwizacją. Muzyka zdaje się unosić w powietrzu, nie uwiązana zbyt ciężkim rytmem czy mniej lub bardziej znaczonymi granicami muzycznych zdarzeń. Ogromne wrażenie robi organiczne wręcz zgranie muzyków dających sobie jednocześnie wzajemnie mnóstwo swobody. Żadnego gwiazdorstwa i pełne współdziałanie. Wheeler za każdym razem swoim ciepłym, jasnym brzmieniem nadaje ton całości i wprowadza poszczególne motywy, które następnie powracają w różnych kształtach poddawane „obróbce” przez pozostałych instrumentalistów. Cała czwórka gra niesamowicie uważnie i jednocześnie swobodnie. Muzyka nie jest łatwa, ale jej lekka i zmienna konstrukcja nie jest też zbytnio zagęszczona. Zaś ogrom przestrzeni ułatwia śledzenie gry poszczególnych instrumentów, ich wzajemnego przenikania się i zmieniającego się tempa muzycznej opowieści. Dotyczy to szczególnie dwóch dłuższych kompozycji na płycie. „Heyoke” ze zjawiskowym solem Jarretta przypomina walc, który z pełnego przestrzeni i powietrza, tanecznego chwilami klimatu przechodzi pod koniec w bardziej dramatyczne tony. „Gnu Suite” jest prawdziwą suitą, gdzie wszyscy muzycy zachwycają swobodą improwizacji i rozwiązań harmonicznych. Opowieść toczy się w rytmie przypływów i odpływów. Do tego jeszcze ta wspaniała partia solowa Hollanda na kontrabasie. Krótszy „Smatter” jest bardzo melodyjną i optymistycznie brzmiącą konstrukcją, przypominającą późniejsze, melodyjne i poprzetykane improwizacjami opowieści Pata Metheny’ego. Przy całym ogromie innowacyjnych poszukiwań uderza lekkość gry muzyków. Nieczęsto możemy usłyszeć Jarretta w roli partnera. Mamy tu jakby skrócone, wyjątkowo melodyjne wersje jego zazwyczaj o wiele dłuższych fortepianowych impresji. Słuchając gry DeJohnette’a, zapominam, że to „tylko” perkusista. Jak bogata i otwarta na innych jest jego gra! Bądź co bądź tworzy wraz z Hollandem ramy całej tej przebogatej narracji, to przyspieszając, to znów zwalniając tempo kompozycji. Ale sposób, w jaki perkusista akcentuje poszczególne elementy muzyki i reaguje na grę pozostałych muzyków nie ma sobie równych. Basista zaś musi mieć, jak to ktoś kiedyś trafnie ujął, uszy wielkości domu. Jest niebywale czujny i otwarty na grę kolegów. Potrafi być zdecydowany, będąc w tym samym utworze swego rodzaju punktem orientacyjnym w środku muzycznych wydarzeń, aby za chwilę w liryczny sposób dołożyć swoje „trzy grosze” w kalejdoskopie emocji, jakie wyzwala ta wspaniała, zagrana z pasją muzyka. Tej płyty można słuchać wielokrotnie, za każdym razem z punktu widzenia innego muzyka. Gwarantuję nieustanne pasmo zaskakujących odkryć i doznań, w tym spotkanie z kreatywną i bogatą w niezliczone barwy improwizacją. Rewelacyjne nagranie.
Moim zdaniem jest to jedno z ważniejszych ECM-owskich wznowień. *****
O dźwięku: To są lata jaśniejszego brzmienia wytwórni. Dla podkreślenia wspólnego improwizowania wszystkie instrumenty brzmią jasno (nawet krystalicznie, choć ciepło), lekko i otwarcie. Nawet kontrabas Hollanda zdaje się unosić lekko nad ziemią. Nietypowe rozmieszczenie instrumentów (kontrabas po prawej, bębny i perkusja po lewej, skrzydłówka i fortepian w środku) daje w efekcie istotne rozszerzenie sceny muzycznej. Brzmienie całości jest szczegółowe i przestrzenne, zachwyca głębokim i szerokim oddechem. Prawdziwe lato, mieniące się tysiącem barw. ****

Andrzej Fronc