Hi-Fi Choice | Audio Stereo Kino domowe | Recenzja | AUDIOFILSKA PŁYTA ECM RECORDS"KONITZ/MEHLDAU/HADEN/MOTIAN "

ECM Records/dystrybucja Universal Music Poland
O muzyce:
Chciałoby się powiedzieć, za tytułem niegdysiejszej audycji radiowej: znacie, to posłuchajcie! Miejsce akcji nie byle jakie - legendarny nowojorski klub jazzowy Birdland! Na scenie trzech gigantów jazzu plus świetnie rozwijający się pianista, czyli Lee Konitz na saksofonie, Paul Motian przy instrumentach perkusyjnych, Charlie Haden na kontrabasie i rzeczony adept sztuki pianistycznej Brad Mehldau. Mamy więc świetny zespół i kultowe wręcz miejsce. Zanim o tym, co i jak zagrano, wypada zacząć od "drobnej" uwagi, która rzuci właściwe światło na wydarzenia z grudnia 2009 r. i da nam odpowiedni klucz do podejścia do tej wspaniałej muzyki. Otóż "kwartecik" ten zagrał wszystkie utwory na setkę i bez zaplanowanej wcześniej listy z programem - i tak przez cały tydzień! Po prostu weszli na scenę, pięknie się pokłonili i zabrali się do pracy. Oto rezultaty.
Nie będę plótł o wybitnym czy epokowym koncercie. Nie będę przytaczał elementów z biografii muzyków. Zainteresowanych odsyłam do stosownych źródeł. Zajmijmy się muzyką, a zapewniam, że jest czym. W ramach wprawki przed wysłuchaniem płyty proponuję zapoznać się z dawniejszymi wersjami wykonywanych tu utworów - w miarę możliwości w wersjach oryginalnych. Dzięki temu będziemy dysponowali w pamięci tzw. materiałem wyjściowym.
Prawie wszystko zostało, owszem bardzo wdzięcznie, ale jednak rozebrane na czynniki pierwsze. Myliłby się jednak ten, kto oczekiwałby tu jakiegoś freejazzowego rozpasania i szalonej demolki. Nic z tych rzeczy. Wszak mamy tu do czynienia z czterema eleganckimi panami, którzy z odpowiednią rewerencją "wrzucali na ruszt" kolejne pozycje koncertowej uczty.
Każdy z umieszczonych na płycie "Live at Birdland" utworów był wykonywany przez dziesiątki lat niezliczoną ilość razy. Fani jazzu znają mnóstwo wersji tych wielkich standardów. Co więc sprawia, że z utworu na utwór przeżywamy kolejne zaskoczenia? Spodziewamy się znanej nam kolejności zdarzeń, a tu co krok niespodzianka! Okazuje się, że jedynie najwięksi potrafią zagrać to, co w pewnym sensie ograne i tchnąć w te jazzowe wzorce metra nowe życie, nie dokonując przy tym żadnej rewolucji. Dlaczego? Po prostu, ponieważ są sobą, mają szacunek dla wykonywanego materiału i dla słuchaczy. A jednak to, co słyszymy, jest wspaniałą podróżą po, wydawałoby się, znanym już terenie.
Kto z nas nie zna "Lullaby Of Birdland"? Muzycy nie zajmują się materią muzyczną, stojąc każdy na swoim posterunku. Wszelkie granice i znane z tylu wykonań linie podziału kompozycji George'a Shearinga zostają zatarte i dopiero z czasem, najpierw śledząc telepatyczną wręcz grę Hadena i Motiana oraz partię solową Mehldaua dostrzegamy wśród tych porozsuwanych czasem dla niepoznaki elementów zarys pięknej i jakże dobrze znanej linii melodycznej.
Weźmy milesowy "Solar". Konitz rzuca hasło, reszta do niego dołącza i stopniowo rośnie przed nami konstrukcja czy też szkielet wielkiej kompozycji Milesa Davisa. Wspaniałe solo pianisty niesione przez uduchowioną wręcz grę Motiana.
Nieśmiertelne "I Fall In Love Easily". Ileż razy można? A właśnie, że można! Mehldau najpierw szkicuje zarysy, a potem Konitz wypełnia znaną nam formę grą, jakiej byśmy się tu w ogóle nie spodziewali. Czy to przypadkiem nie brzmi jak gra Ornette'a Colemanna? Ascetyczność i pozornie niepasujący język frazowania, a mimo to czy wręcz może właśnie dlatego utwór ujmuje swoim ponadczasowym pięknem. A czuła partia solowa basisty - Istne czary.
Prawdziwą ucztę mają tu wielbiciele i znawcy dorobku wielkiego Sonny'ego Rollinsa - otrzymujemy utwór "Oleo". Znowu dystans i powściągliwość. Tylko prze chwilę Konitz sygnalizuje czytelnie linię melodyczną standardu. Potem dzieją się rzeczy dziwne i wspaniałe. Jakby niezamierzone i nieśmiałe wejście Mehldaua, potem Haden pcha całość z zaskakującą werwą. Wszyscy dokładają swoje cegiełki delikatnie, bez napięcia, jakby nie chcieli żadnym nerwowym ruchem zburzyć wznoszonej konstrukcji.
Można by tak bez końca. W każdym utworze aż roi się od wspaniałych i za każdym razem ciekawych solówek. Panowie są dla siebie i dla granego materiału nad wyraz grzeczni i pełni stosownej atencji. Tak potrafią tylko najlepsi. Tacy, którzy kochają wielkie standardy i z miłości do nich mają odwagę (nawet nie odważę się pisać o umiejętnościach i warsztacie) zejścia wspólnie poniżej znanych fraz i melodii, aby wspólnym rozgrywaniem delikatnej materii wydobyć ze znanych tematów rzeczy stare i nowe. Jako słuchacze czujemy się zarazem potwierdzeni w odbiorze tych wspaniałych i znanych nam utworów i jednocześnie potwierdzenie to otrzymujemy w zupełnie nieoczekiwany sposób, w innym języku, który paradoksalnie jest w stanie ukazać istotę tych ponadczasowych kompozycji. *****
O dźwięku:
Dosłownie słychać przygaszone światła i atmosferę niewielkiego klubu. Czterech muzyków i ich cztery instrumenty. Mnóstwo przestrzeni. Wyczuwalna delikatność i czułość. Mamy przed sobą szeroko zaznaczoną przestrzeń wypełnioną muzyką graną przez dżentelmenów, którzy co i rusz ustępują sobie miejsca. Szczególnie pięknie brzmi saksofon Konitza i kontrabas Hadena. Jak zwykle z lekka introwertyczny Mehldau i pełen wyczucia Motian. Żywa muzyka, której nieodzowną podstawą jest cisza - szacunku dla muzyki, muzyków i słuchaczy. Sprawcy tego referencyjnego nagrania to James A. Farber z Avatar Studios oraz sam Manfred Eicher. Włóżmy płytę do odtwarzacza i wybierzmy się na ten koncert.*****
Andrzej Fronc