Hi-Fi Choice | Audio Stereo Kino domowe | Recenzja | ENRICO RAVA"THE PILGRIMS AND THE STARS"

ECM Records/dystrybucja Universal Music Poland
O muzyce:
Nagrywając swoją pierwszą płytę dla wytwórni ECM „The Pilgrim And The Stars”(czerwiec 1975), Enrico Rava był już uznany za włoskiego króla jazzowej trąbki. Urodzony w 1939 r. w Trieście, Rava zafascynował się najpierw muzyką dixielandową i brzmieniem puzonu. Dopiero muzyka Milesa Davisa (na którego trębacza Miles nie wywarł wpływu?) zwróciła uwagę Włocha na trąbkę – od tego czasu grywał wiele z amerykańskimi muzykami, którzy koncertowali w Italii. Rava grał z saksofonistami Stevem Lacy, Gatem Barbierim, Lee Konitzem i pianistą Malem Waldronem. Występował z sukcesami w Nowym Jorku, a po powrocie zakładał własne zespoły, przez które przewijali się m.in. Art Farmer, Enrico Pieranunzi, Archie Sheep, Nana Vasconcelos, i koncertował z Donem Cherrym, Charliem Hadenem, Dollarem Brandem, Carlą Bley, Dino Saluzzim, Johnem Abercrombiem. Omawiana płyta powstała przed tym okresem i do nagrania Enrico Rava zaprosił początkującego wówczas gitarzystę Johna Abercrombiego oraz znanych już wtedy (i modnych) dwóch muzyków skandynawskich z zespołu Keitha Jarretta, basistę Palle Danielssona i perkusistę Jona Christensena.
W efekcie powstała płyta, która zasłużenie znalazła się w serii ECM-owskich wznowień z okazji 40-lecia wytwórni. Na jednym ze zdjęć umieszczonych wewnątrz okładki Rava unosi wysoko swoją trąbkę, jakby chciał w ten sposób sięgnąć gwiazd. Jest w tym geście pewna delikatność i kruchość oraz przekonanie o gotowości młodego muzyka do odważnego opisania otaczającego go świata, co zdaje się dobrze charakteryzować zawartość albumu. Minęło ponad 30 lat i muzyka ta zachowała swoją świeżość, chyba m.in. przez ukazaną w niej ciekawość, otwartość i nowatorskie połączenie ujmujących linii melodycznych (niezaprzeczalny wkład tego, co można nazwać włoską śpiewnością) z odważnym w formie i wyrazie poszukiwaniem możliwości opisu rzeczywistości.
Ten schemat delikatnego i melodyjnego wstępu, a następnie przejścia do bardzo swobodnej gry całego zespołu powtarza się w paru utworach, tytułowy „The Pilgrim And The Stars”, „Bella” czy „Pesce Naufrago” i „Blancasnow” . Rava gra ciepło, miękko i dojrzale, często schodząc w niższe rejestry (przypomina trochę naszego Tomasza Stańkę). Potrafi szybko przejść z delikatnej sekwencji początkowej do nad wyraz kolorystycznego użycia instrumentu. W najbardziej swobodnych momentach, jak w krótkim utworze „Surprise Hotel” (coś dla turystów, którzy zostali zaskoczeni przez raczej niemiłe warunki noclegowe), prowadzi trąbkę zdecydowanie i z dużą dyscypliną. Bardzo często zdaje się szybować ponad sekcją rytmiczną, ale w większości przypadków całość nie odrywa się od ziemi i nie traci jazzowego swingu. Jest to m.in. zasługa – i tu pewna niespodzianka – drugiego muzyka, który okazuje się być chwilami liderem. Przyznam, że znając obecne dokonania Abercrombiego, jego gra na tej płycie bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła. Gra nowatorsko, potrafi być zarówno delikatny, jak i impresjonistyczny (genialne oddanie migotających w oddali świateł gwiazd lub może statków albo domostw na dalekim brzegu morza w utworze „By The Sea”), po czym zaskakuje słuchacza pełną nieoczekiwanych zmian rytmu i barw gamą dźwięków, nie stroniąc nawet od terenów bardziej przynależnych muzyce rockowej. W większości nagrań umieszczony jest ściśle w lewym kanale, ale dysponuje malarskim pogłosem, co w sumie daje mu możliwość chwilami nader zadziornego współprowadzenia toku narracji muzycznej. Bardzo wyraźnie dyscyplinuje grę Ravy, zapobiegając ewentualnym odlotom trębacza w sfery za bardzo oddalone od ziemi. To Abercrombie reguluje strumień muzyki, umiejętnie poruszając się między obszarami swobody i napięcia. Sekcja rytmiczna Danielssona i Christensena, tu niebywale ze sobą połączona, trzyma całość na wszystkich zakrętach i w nagłych uniesieniach, dzięki czemu poszczególne utwory nie rozpływają się w bliżej nieokreślonej eteryczności. W efekcie wszystko ma swój porządek i swoją logikę, a jednocześnie całość potrafi stworzyć zorganizowane ramy dla nieobliczalnych chwilami erupcji pomysłów kompozytora. Bogaty w szczegóły melanż amerykańskiego, zdyscyplinowanego swingu z europejską wrażliwością na to, co ulotne. Pielgrzym zapatrzony w pozorny chaos rozgwieżdżonego nieba, próbujący ogarnąć ten migotający bezmiar energii i przestrzeni. ****
O dźwięku:
Z punktu widzenia dzisiejszych dokonań inżynierów dźwięku spod znaku ECM brzmienie, na jakie tu napotykamy, stanowi nie lada zaskoczenie. Ani śladu specyficznej dla wytwórni mgiełki i wytłumienia. Opuszczamy zaciemnione studio i znajdujemy się w jasnym miejscu, otoczeni ogromną przestrzenią. Instrumenty brzmią bardzo naturalnie, są czytelne nawet w momentach najbardziej intensywnego, wspólnego grania i są blisko słuchacza. Z pomiędzy nich przeziera bezkres przestrzeni. Ciekawe jest umieszczenie gitary całkiem po lewej stronie. Wzmaga to nieodparte wrażenie, że znajdujący się najbliżej odbiorcy Abercrombie jest tu swojego rodzaju alter ego Enrico Ravy. Odpowiedzialnemu za nagranie Martinowi Wielandowi udało się stworzyć wspólne ramy dla dwojakiej natury tej porywającej swoim surowym pięknem muzyki. Słychać odwagę i otwartość w podejściu do dźwiękowej materii, której niestety bardzo często brakuje w obecnych nagraniach skądinąd zasłużonej monachijskiej wytwórni.****
Andrzej Fronc